• • •
• • •
Vera J. Frantzh | 06.07.2017
Panos Dodis | 05.07.2017
Georgia Drakaki | 05.07.2017
Nicolas Androulakis | 05.07.2017
Γκαετάν Ντιγκά: Ο άνθρωπος που κατηγορήθηκε πως έφερε το AIDS στις ΗΠΑ
Σίντυ Χατζή | 01.12.2016 | 19:13
ΗΠΑ, 1981: Το AIDS αναγνωρίζεται επισήμως ως θανατηφόρα ασθένεια, η οποία φαίνεται να εκδηλώνει τα συμπτώματά της σε ομοφυλόφιλους άνδρες. «Πανώλη» ή «καρκίνος των gay» είναι μερικές από τις ονομασίες που δίνει ο Τύπος στο φαινόμενο αυτό, ενώ η Νέα Υόρκη δείχνει να είναι το επίκεντρο των κρουσμάτων της ασθένειας. Οι ιατρικές έρευνες συνεχίζονται προκειμένου να βρεθούν τα αίτια πρόκλησης του AIDS αλλά και το ιστορικό εκδήλωσής του στην Β. Αμερική.

Την επόμενη χρονιά , στο Λος Άντζελες παρατηρείται εξάπλωση του ιού HIV μεταξύ ανδρών που διατηρούσαν ομοφυλοφιλικές σχέσεις, κάτι που οδηγεί τους επιστήμονες να ερευνήσουν το ιστορικό τους. Στους υπό μελέτη ασθενείς ζητήθηκε να απαριθμήσουν ονομαστικά τους ερωτικούς τους παρτενέρ. Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύτηκαν τον Μάρτιο του 1984 υποστηρίζοντας την κοινώς αποδεκτή θεωρία ότι το AIDS είναι σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα των ομοφυλόφιλων. Στην ίδια έρευνα αναφέρεται αρκετές φορές ανώνυμα ένας Καναδός αεροσυνοδός.

Πρόκειται για τον γαλλόφωνο Γκαετάν Ντιγκά (Gaëtan Dugas), ο οποίος ήταν υπάλληλος της καναδικής αεροπορικής εταιρίας Air Canada. Ο Ντιγκά αναφέρεται στην έρευνα με την κωδική ονομασία «Υπόθεση 057» ή «Patient O(ut of California)», επειδή ο ίδιος δεν ήταν κάτοικος της πολιτείας της Καλιφόρνια, όπου διεξαγόταν η έρευνα. Η παρερμηνεία του κωδικού του ονόματος, οδήγησε στην δημιουργία του όρου «Ασθενής Μηδέν», ο οποίος χρησιμοποιείται μέχρι και σήμερα για να δηλώσει τον πρώτο ασθενή ή φορέα κάποιου ιού. 

Ο Ντιγκά έδειξε ιδιαίτερη προθυμία να βοηθήσει τους ερευνητές να βρουν τους τρόπους λειτουργίας του ιού HIV, γι’ αυτό και μοιράστηκε σημαντικά στοιχεία της προσωπικής του ζωής. Κατονόμασε 72 από τους περίπου 750 συντρόφου που είχε την τελευταία τριετία. Ο Γκαετάν Ντιγκά πεθαίνει τελικά τον Μάρτιο του 1984 σε ηλικία 31 ετών στο Κεμπέκ του Καναδά από νεφρική ανεπάρκεια, οφειλόμενη στη λοίμωξη από τον HIV. 

Αυτό που ακολούθησε μετά τον θάνατό του είναι, ουσιαστικά, μια από τις μεγαλύτερες υποθέσεις «δαιμονοποίησης» ενός ασθενή-μηδέν. Ενώ λοιπόν ο δυτικός κόσμος βρίσκεται ακόμα σε σύγχυση, εξαιτίας της επιδημικής μορφής που έχει λάβει ο ιός HIV, και η ιατρική κοινότητα συνεχίζει να πραγματοποιεί σχετικές έρευνες και να ανακαλύπτει περεταίρω στοιχεία για την ασθένεια, εκδίδεται το 1987 το βιβλίο And the Band Played On. Συγγραφέας του βιβλίου ο Αμερικανός ομοφυλόφιλος δημοσιογράφος Randy Shilts, φορέας του HIV, ο οποίος προσπαθεί μέσω του έργου του να χαρτογραφήσει και να τεκμηριώσει την εμφάνιση του ιού στις ΗΠΑ και τον Καναδά. Στο βιβλίο του αναφέρεται για πρώτη φορά επώνυμα ο Ντιγκά ως ο άντρας που έφερε τον ιό HIV στην αμερικανική ήπειρο. Μάλιστα υποστηρίζει την θεωρία αυτή, παρουσιάζοντας τον Ντιγκά σαν έναν όμορφο και γοητευτικό νέο με ακόρεστη ορμή και αντοχή για σεξ, ο οποίος συνευρισκόταν με χιλιάδες παρτενέρ ετησίως. Ένα άλλο βασικό επιχείρημα ήταν το επάγγελμά του, αφού ως αεροσυνοδός ταξίδευε σε διάφορα μέρη του κόσμου κι άρα ήταν πιθανότερο να είχε φέρει ο ίδιος έναν ιό όπως ο HIV για πρώτη φορά στις ΗΠΑ. Από τα λεγόμενα του συγγραφέα υπονοείται ότι ο ασθενής είχε και ηθική ευθύνη για την εξάπλωση του ιού, αφού –πάντα κατά τα λεγόμενα του Shilts-γνώριζε τόσο τους κινδύνους του ελεύθερου σεξ όσο και το γεγονός ότι ήταν φορέας του HIV.Το βιβλίο γίνεται best-seller και τα ΜΜΕ δεν διστάζουν να υιοθετήσουν την θεωρία του περί «ασθενή μηδέν». Το όνομα του Ντιγκά διασύρεται δημοσίως, γίνεται συνώνυμο της νόσου και αποτυπώνεται στα εξώφυλλα μεγάλων εντύπων συνοδευόμενο από δεκάδες «κίτρινα» ρεπορτάζ. Επί τρεις ολόκληρες δεκαετίες, κατηγορείται πως ήταν το άτομο που έφερε το AIDS στις ΗΠΑ.

Το 2007, έπειτα από πολύχρονες έρευνες, οι επιστήμονες φτάνουν στο συμπέρασμα ότι η νόσος πρωτοεκδηλώθηκε στην πόλη Κινσάνα του Κονγκό. Από εκεί έφτασε στην Αϊτή αλλά και σε άλλες περιοχές της Καραϊβικής  και τελικά στην Αμερική, με περισσότερα κρούσματα δε στην Νέα Υόρκη. Ωστόσο, το πώς μεταδόθηκε από την Καραϊβική στις ΗΠΑ παραμένει ακόμα υπό διερεύνηση. 

Τον Οκτώβριο του 2016, έπειτα από σχετική μελέτη με επικεφαλής τον βιολόγο Michael Worobey του Πανεπιστημίου της Αριζόνας, ανακοινώνεται ότι πιθανότερη χρονολογία εμφάνισης του ιού στις ΗΠΑ είναι το 1970 ή 1971, δηλαδή μια δεκαετία πρωτού γίνει αντιληπτή από την ιατρική κοινότητα αλλά και από τον Τύπο η ασθένεια. Αναφερόμενος στον Ντιγκά ο Ουόρομπεϊ, δηλώνει πως δεν υπάρχουν επαρκή βιολογικά ή ιστορικά στοιχεία που να αποδεικνύουν πως ήταν ο πρώτος ασθενής του AIDS. Από ό, τι φαίνεται ήταν απλώς ένας από τους πολλούς  ασθενείς ή φορείς του HIV της περιόδου εκείνης. Έτσι, έπειτα από 36 χρόνια ο Γκαετάν Ντιγκά, ο πρώτος «ασθενής μηδέν» αθωώνεται.
 
Κι ενώ η υπόθεση του Patient 0 θα περάσει στην ιστορία ως άλλος ένας μύθος, οι παρερμηνείες και η παραπληροφόρηση αναφορικά με το HIV/AIDS παραμένουν και σήμερα αρκετά διαδεδομένες. Ο τρόπος που τα μέσα αναφέρονταν στο AIDS ήδη από τα πρώτα κρούσματα ενίσχυαν το στίγμα και τον κοινωνικό αποκλεισμό των ασθενών, οι οποίοι συχνά αποτέλεσαν αποδιοπομπαίους τράγους εν μέσω της κρίσης του AIDS. Οι διακρίσεις απέναντι σε οροθετικά άτομα εξακολουθούν να είναι υψηλές και η κοινωνική αντιμετώπιση της νόσου δεν συμβαδίζει με τα άλματα που πραγματοποιεί η ιατρική αντιμετώπιση, κάτι που αποδεικνύεται ιδιαίτερα επικίνδυνο για την εξάπλωση του ιού. Όπως αναφέρεται και στην διακήρυξη δέσμευσης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τον HIV και AIDS στο άρθρο 13: «Ο στιγματισμός, η σιωπή, οι διακρίσεις και η άρνηση καθώς και η έλλειψη εμπιστευτικότητας, υπονομεύουν τις προσπάθειες πρόληψης και θεραπείας και αυξάνουν τις επιπτώσεις της επιδημίας σε άτομα, οικογένειες, κοινότητες και έθνη».

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον ιό του HIV και τη νόσο του AIDS, μπείτε εδώ: http://www.hivaids.gr/