• • •
• • •
Vera J. Frantzh | 06.07.2017
Panos Dodis | 05.07.2017
Georgia Drakaki | 05.07.2017
Nicolas Androulakis | 05.07.2017
Ο φόβος, 1
Πάνος Θεοδωρίδης | 26.06.2014 | 19:28
Γειά σας φίλοι και φίλες. Αμέσως μετά τις εκλογές ο ροκάς της γειτονιάς σας, ο ροκάς της Νομαρχιακής σας έχει πάλι ένα τρυφηλό κέφι και αισθάνεται υποχρεωμένος να αρχίσει την εκπομπή του μ’ ένα παλιό αρβανίτικο τραγούδι αυτό που έλεγε : Well we always need someone we can lean on and if you want me, baby, then you can lean on me από το Leτ it blead, αστο να ματώσει, αλβανιστί, των Ρολινγκ Στόουνς.
 
Θέλω να διηγηθώ πως  όλοι οι ροκάδες είχανε μιά σχέση με τις εκλογές γιατί και οι ροκάδες ψηφίζουνε.  Τί νομίζετε, οτι είναι σαν και εσάς που δεν σας νοιάζει τί ψηφίζετε και ψηφίζετε τα μουστάκια του εκάστοτε υποψηφίου, όσο πιο μαύρα είναι τόσο τον ψηφίζετε;
 
Όχι, εμείς ψηφίζαμε συνειδητά. Αλλά πριν σας πώ τί ψηφίζαμε συνειδητά είναι καλό να κάνω πάλι μιά ανεμάρπαστη κάθοδο στο παιδικό υποσυνείδητο, κάτι  που σας αρέσει όλους απ’ ότι κατάλαβα από τα γράμματά σας και τα τηλεφωνήματά σας, και να δούμε τί ακριβώς θυμόμαστε εμείς  από τις εκλογές του παρελθόντος.
 
Έχω ξαναδιηγηθεί την φοβερή σκηνή από την εφημερίδα «Δράση», ήταν ακριβώς η πρωτη εφημερίδα που θυμάμαι στη ζωή μου. Ητανε πεθαμένος ο Παπάγος, το 1955, και από κάτω είχε μιά φωτογραφία ολόσωμη του Καραμανλή και έγραφε : ο νέος πρωθυπουργός.
 
Από πού κι ως πού έγινε ο νέος πρωθυπουργός χωρίς εκλογές, αυτά ένα οχτάχρονο παιδί πού να τα καταλάβει, ήταν πάντως ο νέος πρωθυπουργός.
 
Δεν θυμάμαι τιποτα από τις εκλογές του ‘56. Επίσης θυμάμαι ελάχιστα πράγματα από κάτι συννεφώδεις δημοτικές εκλογές το ‘58 όπου ήταν υποψήφιος ένας συγγενής μας εκεί στα Γιαννιτσά όπου εμείς σαν οικογένεια τον υποστηρίξαμε αλλά μετά ο ίδιος δεν γυρνούσε να μας δεί γιατί εμείςδεν του ζητούσαμε ρουσφέτια, μιά καλημέρα του ζητούσαμε αλλά φαίνεται οτι εκείνη την εποχή ήταν ακριβοθώρητη και αυτή η καλημέρα.
 
Το 58 έγινε εκείνο το φοβερό αποτέλεσμα της ΕΔΑ, δηλαδή πήρε η ΕΔΑ 24% σε μία εποχή που δεν υπήρχε Ένωση κέντρου και η ΕΡΕ ήταν η ΕΡΕ που ξέραμε.
 
Το 1958 η ΕΔΑ βγήκε δευτερο κόμμα, αυτό το θυμόμουν και εγώ που ήμουν 10 ετών και θυμάμαι τον πανικό στις καλές γειτονιές των Γιαννιτσών, γιατί στις άλλες γειτονιές μάλλον πανηγύριζαν, αν και το πανηγύρι στην εποχή εκείνη ήταν σπάνιο γιατί πάπα πολλοί αριστεροί ήταν στην εξορία, πάντως θυμάμαι τον πανικό στον κεντρικό δρόμο των Γιαννιτσών ο οποίος αργότερο φημίστηκε ως ο μεγαλύτερος πεζόδρομος των Βαλκανίων, οτι πάθαν όλοι την πλάκα τους «τί θα γίνει θα βγούν οι κουμουνιστές, θα μας σφάξουν όλους με κονσερβοκούτια», το οποίο έφερε με τον καιρό μιά αστυνόμευση των πραγμάτων,(θυμάμαι αλλά δεν λέω το όνομα του τότε αστυνομικού δ/ντή, ο οποίος πήρε τα πράγματα στα χέρια του, οργάνωσε τους εθνικόφρονες) και βρισκόμαστε στις επόμενες εκλογές το 1961 και θυμάμαι την σκηνή:
 
Είναι αυτό που λάει ο Σαββόπουλος «..το στόρι χαμηλό και η σκάλα στο φωταγωγό..», αυτό ήταν.
 
Μαύρη σκάλα στο φωταγωγό και εγώ με τα μάτια γουρλωμένα έβλεπα τα ποδια δύο υποψηφίων της ΕΔΑ που κατέβαιναν από τον πεζόδρομο στην πλατεία Μάγκου των Γιαννιτσών.
 
Δύο ήταν και κατέβαιναν, τους ρίχναν πέτρες, τους βρίζανε, γύρω-γύρω είχε φαντάρους και αστυνομικούς που υποτίθεται τους προστάτευαν, και είχε αυτούς των αντισυγκεντρώσεων που τους βρίζανε «... Ε, ρε κουμούνια, θα σας σφάξουμε...» και κατέβαιναν αυτοι οι άνθρωποι, τρώγανε του κόσμου τα λεμόνια, με μιά βία, και αυτοί κατέβαιναν να βγάλουν λόγο.
 
Τί λόγο να βγάλουν;
 
Την ίδια ώρα που η ΕΔΑ είχε συγκέντρωση στα Γιαννιτσά, το θυμάμαι γιατί ήμουν 13 ετών, είχε γίνει άσκηση στρατιωτική μέσα στην πόλη των Γιαννιτσών και είχαν απαγορεύσει το μπέκα-βγέκα από όλες τις εισόδους της πόλης.
 
Ήταν μιά απλή σύμπτωση, γιατί αυτά τα πράγματα ποτε δεν συνέβησαν, τίποτα δεν συνέβη. Ο,τι συνεβη ήταν στην φαντασία μας.
 
Όλα αυτά πιο πολύ τα έβλεπα στις εφημερίδες παρά συνέβαιναν στην πραγματικότητα. Θυμάμαι οτι δύο μέρες αργότερα η εφημεριδα «Μακεδονία», είχε τίτλους που λεγαν: «Νόθοι αι εκλογαί, πλαστόν το αποτέλεσμα», αυτό κατηγγειλε ο Γεώργιος Παπανδρέου και ακολούθησαν όλες εκείνες οι ιστορίες με τον ανενδοτο αγώνα παράλληλα με το 1-1-4, με το πόσο τις εκατό για την παιδεία και η ένωση Κέντρου με την ένωση προοδευτικών προσπαθούσανε να κάνουνε εκλογές.
 
Τις εκλογές του ‘63 τις θυμάμαι καλά γιατί ήμουν και 15 ετών. Θυμαμαι την σχετική πλειοψηφία που πήρε η Ένωση Κέντρου, οτι αρνήθηκε την υποστήριξη της αριστεράς εκείνο το διάστημα και βέβαια το 1964, που έγινε ο θρίαμβος της Ένωσης Κέντρου, το 53%, το οποίο σηματοδότησε άλλες εξελίξεις (ήμουν 16 ετών και τα καταλάβαινα πολύ καλά αυτά τα πράγματα).
 
Η προέλευσή μου  και η ιδεολογική μου τοποθέτηση ήταν του σπιτιού μου- ήμουν  σε μιά συντηρητική παράταξη παρόλο που προσωπικά αισθανόμουν αναρχοαυτόνομος, ωστόσο δεν είχα καμία συμπάθεια ούτε προς τη ΕΔΑ, ούτε πρός το Κέντρο ούτε φυσικά προς την ΕΡΕ, απλά αισθανόμουν οτι είναι καλό τα πράγματα να πάνε όπως πάνε, δεν χρειαζόταν μεγάλες μεταβολές, η προσωπική αλλαγή θα φέρει και την προσωπική φιλοσοφία.
 
Το μόνο που μου άρεζε στους αριστερούς ήταν οτι ήτανε λίγοι και άντεχαν. Ηταν λίγοι και ταλαιπωρημένοι, τους έστελναν εξορία κατα τμήματα και ακόμα και σήμερα όταν βλέπω την αντιμετώπιση εκείνων του ουρανίου τόξου με κάνει να αισθάνομαι οτι τουλαχιστον οι μισοί ψήφοι που βγάζει το ουράνιο τόξο δεν είναι των αυτονομιστών αλλα ψήφοι επαναστατημένων νεαρών όπως ήμουν και γώ πριν 30 χρονια.
 
Δεν ξέρω αν υπήρχε ουράνιο τόξο την εποχή εκείνη τί θα ψήφιζα εγώ. Αισθάνομαι οτι οι νέοι έχουν την τάση να τρέχουν πίσω από τον αδικημένο, από αυτόν που τρώει το ξύλο και νομίζω οτι πραγματικά επανδρώνουνε τις τάξεις αυτών των ομάδων.
 
Στο κάτω-κάτω νέοι είναι, αυτοί εχουν το δικαιο, όσο γερναμε ξέρουμε οτι έχουμε άδικο.
 
Ακούσαμε άλλο ένα αρβανίτικο τραγούδι, «ο χρόνος είναι με το πλευρό μου, time is on my side», που τραγουδούν οι γνωστοί αλβανοί μου.
 
Το 1964 όντος υπήρχε μία αίσθηση εκλογών, είχα γράψει και ένα ποίημα «Εκλογές ‘64», που άρχιζε : ο καθείς να στηρίζεται στα μηδενικά του άλλου!
 
Ωραίο ποίημα για δεκαεξάχρονο, σημασία έχει οτι κατόπιν πάπαλα εκλογές.
 
Ξανακάναμε να δούμε ψηφοδόχη πολλά χρόνια, 10 χρόνια, το ‘74. Μεσολάβησε ένα δημοψήφισμα στο οποίο συμμετείχα , πρώτη φορά απέκτησα εκλογικό βιβλιάριο το ‘69, στα 21 μου, στην Πάτμο, τότε με την βασιλεία, τη δημοκρατία κτλ.
 
Εκεί ήταν η πρώτη φορά που εψήφισα. Από τότε έμαθα να ψηφίζω το αντίθετο πράγμα από αυτό που έβγαινε στα ψηφοδέλτια των κυβερνώντων.
 
Ακόμα και όταν πρόθεσή μου  ήταν να βοηθήσω τους κυβερνώντες, ποτέ αυτοί που ψήφιζα δεν κυβερνούσαν.
 
Δεν ξέρω αν είμαι γκαντέμης ή τελείως πολιτικό ζώον υπο την έννοια του αμαθούς, δεν μ’ αρέσει η πολιτική.
 
Εμένα μ’ αρέσουν τα παζάρια, τα παιχνίδια, τα κομπιούτερ αλλά δεν μ’ αρέσει η πολιτική .
 
Κάναμε 10 χρόνια να δούμε κάλπης πρόσωπο. Και βεβαια είναι φυσικό, από την στιγμή που περάσαμε από τα 16 μας στα 26 μας ανεκλόγιμοι, απέκτησε μια μυθοπλασία η έννοια της κάλπης.
 
Τί ποιό σημαντικό να είχαμε εκπροσώπηση. Αυτά όλα είναι λίγο σκοτεινά και πράγματικά χρειάζεται καποιος κοινωνιολόγος ή φιλόσοφος να αντιμετωπήσει αυτό το ερώτημα. στο κατα πόσο οι νεαροί της εποχής εκείνης , από πότε πήρανε την νοοτροπία οτι ότι κάνουνε πρέπει να περνάει  από δημοκρατικές διαδικασίες;
 
Απ' ότι ξερω η εννοια που είχαμε, του πολιτευτή, του ανθρώπου που ασχολειται μετα κοινά, ήταν άκρως περιφρονητική.
 
Δεν θα χρησιμοποιήσω πράγματικά ονόματα αλλά είχαμε έναν πολιτευτή που τον λέγανε ο κ. τζανέτος. Ο Τζανέτος ήταν ένας ψηλός κύριος, απολύτως ανεπάγγελτος αλλά με ένα μαυρο κουστούμι που έσχιζε, άσπρο πουκάμισο νεκροφάφτη, γυαλισμένο παπούτσι, με πριγιαντίνι στα μαλλιά, σκοτεινός, 1,90, και αυτός ήτανε πολιτευτής.
 
Ξέραμε οτι κατεβαίνει στις δημοτικές εκλογές,  για βουλευτής, για σύμβουλος,  για αγρότης, συνεχώς έκανε εκλογές τις οποίες και έχανε. Και μάλιστα είχε τυπώσει και κάρτες πουέλεγαν :ΤΖΑΝΕΤΟΣ, Πολιτευτής.
 
Οι ψήφοι ήταν τρομακτικές 66,67, μπορεί και 680 τί σημασία έχει.
 
Σημασία εχει οτι είχε τόσους ψήφους που ήτανε ανίκανες να τον βγάλουν σε μιά θέση από την άλλη δεν ήτανε και λίγες για να τον αποθαρρύνουν, αν και νομίζω οτι αυτοί οι άνθρωποι δεν αποθαρρύνονται με τίποτα.
 
Μου συνέβη πριν από δύο χρόνια να μιλήσω σε μιά βδομάδα σε τρείς διαφορετικές πόλεις. Επρεπε ας πούμε να μιλήσω μιά στην Πελοπόννησο,μιά στη Θεσσαλία και μιά στη Μακεδονία. Και πραγματικά κόντεψα να τα τινάξω.
 
Το να ταξιδεύψω με αυτοκίνητο, να πάω σε τρείς πόλεις, να μιλήσω σε τρία διαφορετικα ακροατήρια, ήταν μιά τόσο κουραστική δουλειά απολύτως πιο κουραστική από το να παίξω μιά βδομάδα σ’ ένα θίασο, να παίξω θέατρο.
 
Απορώ με την αντοχή αυτών των πολιτευτών, να υφίστανται όλη αυτή την ταλαιπωρία που χρειάζεται όλος αυτός ο δημόσιος βίος, τα χάνεις όλα, είναι κάτι το φοβερό το πώς χάνεσαι μέσα στα ξενοδοχεία, και μέσα σε στην ανώμαλη κατάσταση μιάς τρέχουσας τουριστικής Ελλάδας.
 
Αφήνω για άλλη περίοδο όλη εκεινη την περίοδο που δεν είχε εκλογές γιατί το θέμα μας είναι οι εκλογές κατι που μας απασχόλησε την περιοδο των ευρωεκλογών, αν θυμάστε.
 
Αφήνω εκίνη την περίοδο που θα μας απασχολήσει πάλι σχεδόν σε ημερολογιακή βάση τον καιρο που θα μπούμε σε αυταρχικά καθεστώτα κάνοντας διάφορους κινέζικους καταλογογραφημένους κορβανάδες  που χρειάζονται σε ένα παλιό ραδιοφωνιατζή σαν εμένα.
 
Λοιπόν οι πρωτες εκλογές ήτανε το 1974. Προηγήθηκαν οι μεταπολιτευτικές συνθήκες, τα αμφιθέατρα. Εμείς βγήκαμε από τα Πολυτεχνεία σίγουροι οτι αν από την μιά ακρη γεννιόταν ένας καινούργιος Στάλιν όλοι οι Τσε Γκεβάρα είχαν γεμίσει όλον τον τόπο.
 
Κουβεντιάζαμε το μακρυνό  ενδεχόμενο να υπαρχει καποιος δεξιος.
 
Μιά ηθελημένη τύφλωση.
 
Ενώ στα πανεπιστήμια μπήκαμε όλοι δεξιοί βγήκαμε αριστεροί, (κι αυτό το πράγμα δεν έχει χαρακτήρα καταγγελίας αλλά είναι καλό να θυμίζουμε ορισμένα πράγματα στους δημοκρατικούς), όλοι είμασταν δεξιοι και όλοι βγήκαμε αριστεροί- έτσι είχε γίνει τότε.
 
Δέχομαι τιε ενστάσεις σας αλλά όχι και πολλές αντιρρησεις γιατί κάτι στραβό και πολιτικάντικο θα έχετε να μου πείτε.
 
Εμείς βγήκαμε και λέγαμε «αυτός είναι της ΕΔΗΚ, αυτός είναι του κέντρου», τον κοιτούσαμε με κάποια περιέργεια και λέγαμε: καλά είναι δυνατό να μην έχει μυαλό στο κεφάλι του, τί θα πεί Κέντρο.
 
Είναι δυνατό ένα παιδί 25,26 χρονών να είναι Κέντρο;
 
Βέβαια δεν είχαμε δεί , μέσα στη δεκαετία του ‘70, μέσα στα πανεπιστήμια  και κανένα δεξιό για να ξέρουμε πώς είναι.
 
Απεναντίας ξέραμε πώς ήταν οι σταλίνες, οι κολιγιάννηδες, οι χήρες - εννοώ τις χήρες του Μάο, οπαδοί της χήρας του Μάο, (υπήρχε και αυτή η ομάδα και ας έρθουν να με διαψεύσουν, οι περισσότεροι απ’ αυτούς ανήκουν σήμερα στην Νέα Δημοκρατία)-, ήτανε οι διάφορες ομάδες κιζενοαλβανόφιλων, ήτανε ένας που έτρωγε ξύλο (τον θυμάμαι χαρακτηριστικά) μόνος του, ειχε ένα κόμμα μοναχός του που το κύριο χαρακτηριστικό του ήταν εκεί που κάναμε μιά συγκέντρωση, σηκωνόταν έβριζε τους αστυνομικούς, έτρωγε το μπερτάχι του και ξαναρχόταν ως εθνικός ήρως μέσα στις διαδηλώσεις, είχε κάθε καρυδιάς καρύδι αλλά πάντως ούτε δεξιό είχε ούτε κεντρώο μέσα στην υπόθεση εκείνη τη φοιτητική.
 
Φυσικά είχε διάφορους ανθρώπους αλλά εμείς ως πρωτοπορία δεν βλέπαμε τους συμφοιτητέςμας, αυτούς που κάναν το επάγγελμα, αυτούς που θέλαν να γίνουν εκατομμυριούχοι-και γίνανε αργότερα- οι οποίοι ήτανε άβουλοι και άτονοι πολιτκά, εμείς τείναμε να πιστέψουμε οτι αυτοί οι άνθρωποι δεν υπήρχαν με το να υπάρχουν δίπλα μας και να προσπαθούν να πάρουν το χαρτί τους.
 
Ενώ εμείς παίρναμε το χαρτί μας, είμασταν πεπεισμμένοι οτι μόλις τελειώναμε το Πολυτεχνείο και ερχόταν η όποια μεταπολίτευση γινόταν,- άσε που δεν θα ήταν μεταπολίτευση, επανάσταση θα ήταν- θα καταλαμβάναμε τα χειμερινά ανάκτορα και μετά θα ‘ρχόταν ο Λένιν και μετά θα ‘ρχόταν ο Τρότσκι, τα είχαμε όλα κανονισμένα εκτός του ότι δεν είχε η Θεσσαλονίκη ούτε η Αθήνα  χειμερινά ανάκτορα.
 
Αυτό το θεωρούσαμε λεπτομέρεια, σκεφτόμασταν που θα γίνει εξέγερση, και  θα πάει ο λαός να καταλάβει το Διοικητήριο, είναι και γραμμένα αυτά τα πράγματα ή είναι γραμμένα στα μυαλά πολλών φοιτητών της εποχής εκείνης αλλά όταν έρχεται ο Νοέμβρης τους ρωτάτε για τον πολιτικό κόσμο, την πολιτική, και το ΠΑΚ, και το ΠΑΣΟΚ, δεν τους ρωτάτε τί πιστεύανε το 1972-’73 όλοι αυτοί που είναι τωρα υπουργοί, ανυπουργοί, στελέχη συμπολιτεύσεως και αντιπολιτεύσεως.
 
Γιατί ήταν όλοι το ίδιο την εποχή εκείνη, αριστεροί των φεστιβάλ, παντελόνια καμπάνα, «...όταν σφίγγουν το χέρι, ο ήλιος είναι βέβαιος για τον κόσμο», «χρυσοπράσινο φύλλο στο πέλαγο», «πήραμε την ζωή μας λάθος και αλλαξαμε ζωή», «στρώσε το στρώμα σου για δυό», «τα αντάρτικα», «εμπρός ΕΑΜ για την Ελλάδα στο βουνό και στην κοιλάδα», αυτά ήτανε και μάλιστα τότε έβγαινε και ένας τραγουδιστής που δεν ήταν σόϊ αλλά λέγαμε «φωνάρα, ρε παιδί μου», ο Παπακωνσταντίνου που έβγαινε μετά τον Ξυλούρη και έβγαζε κάτι κορώνες τρομαχτικές και λέγαμε «...φωνάρα το παιδί, δικός μας και αυτός, αντιστασιακός!».
 
Όλοι μας είμασταν αριστεροί και αντιστασιακοί και για να καταλήγω όταν έγιναν οι εκλογες του ‘74 και πήρε ο Καραμανλής το ποσοστό που πήρε και πήρε το κέντρο αυτό που πήρε και πήρε όλη ενωμένη η αριστερά το 9% αντί να πάρει το 99% όπως πιστεύαμε, επάθαμε την λεγόμενη κολούμπρα και από κεί και πέρα δεν έχετε παρά να μετράτε πτώματα αριστερών μέσα στην θεωρητική κοιλάδα της Μακεδονικής ευωχίας, ανθρώπων δηλαδή που έχασαν τόσο πολύ τον μπούσουλα ώστε άλλοι κατέφυγαν σαν τα ποντίκια μέσα σε διάφορα κόμματα- οι περισσότεροι μπήκαν σε όσο πιο συντηριτικά κόμματα να μην ξαναπάθουν αυτό το κακό- και πάρα πολλοί έγινε μέσα τους αυτό το «κράκ» και αδρανοποιήθηκαν, έμειναν δηλαδή απ’ έξω και κοροϊδευουν το οτιδήποτε συμβαίνει, άλλοι είπαν οτι στο τόπο αυτό το μόνο που μένει είναι να βγάζεις φράγκα και ασχολήθηκαν με το να βγάζουν φράγκα. 
 
Πάντως ο καθένας άρχισε να ασχολείται με διάφορα πράγματα και τότε πράγματι άρχισαν να γίνονται οι εκλογές, για όλους μας, ένα ιατρείο ψυχών.