• • •
• • •
Vera J. Frantzh | 06.07.2017
Panos Dodis | 05.07.2017
Georgia Drakaki | 05.07.2017
Nicolas Androulakis | 05.07.2017
Συσσίτια πορφυρογέννητων....
Πάνος Θεοδωρίδης | 21.05.2017 | 02:08
Στον Ιωάννη Κομνηνό, τον Μορφογιάννη, που εκπροσωπεί το Ιώτα στο μυστικό αρκτικόλεξο της δυναστείας των Κομνηνών (Α.Ι.Μ.Α= Αλέξιος,Ιωάννης, Μανουήλ, Ανδρόνικος) οφείλω την γραίκωσίν μου.
 
Αυτός προίκισε με τον Αγιο Ευγένιο την Τραπεζούντα και βάστηξε τα μπόσικα του Πόντου μετά το Μανζικέρτ, άρα ως ημιχάλδος, μπήκα στον κατάλογο. Αυτός ταπείνωσε τους Κουμανοπετσενέγους, υποχρεώνοντας μερικούς νικημένους να κατοικήσουνε τα Μόγλενα, απ΄όπου και μετακόμισαν αργότερα στα βουνά πέριξ του Μοριχόβου, άρα ως ημικουμάνος, αποτελειώθηκε η διαδιασία.  Έτσι, απο μάνα και πατέρα, αφομοιώθηκα με τους γκρτσκι,συστάδα ρωμηών που καλούν εαυτούς Έλλενεν, ανκαι έρχονται μέρες που έχω μεταμεληθεί πικρά.
 
Πήρε την εξουσία, αυτός και η Ειρήνη του, η Πιρόσκα, ως την ήλεγαν εκ γεννήσεως, κι ας τον πολέμησε η αδρεφή του Άννα Κομνηνή που τα βάζει με τον άντρα της τον Βρυέννιο , όστις ήτο χαλβάς, παρότι το ιστορικό του έργο, άλλα δείχνει. Βέβαια δεν συγκρίνεται με το ύφος της στριμμένης ταλεντάρας, που ήτον η σπανίως σύνευνός του.
 
Πολέμησε Φράγκους και Εμίρηδες, επιτυχώς. Και χήρος, στην Δύσι του βίου, χτίζει τον τρισυπόστατο Παντοκράτορα, καθολικό σε ένα τεράστιο μοναστήρι, μαζί κι ένα νοσοκομείο, κι ένα γηροκομείο. Σήμερα, Ζαιρέκ Μολλά τζαμί. Μόλις γλύτωσε την ισοπέδωση απο τον Μεντερές,καθώς το Ατατούρκ μπουλβάρ, περνάει ξυστά του, καθώς ενώνει τον μέσο Κεράτιο με τη θάλασσα.
 
Στη Χάλκη, βρέθηκαν μεταγενέστερα αντίγραφα του Τυπικού του, ενώ το αυθεντικό ξετρύπωσε ο Βέης, στο Μέγα Σπήλαιο. Πρόλαβαν και το αντέγραψαν, επειδή το μοναστήρι κάηκε  Ιουλίου 27, το 1934. Εγώ δουλεύω την έκδοση Γκοτιέ, του 1974, κείμενο και γαλλική μετάφραση και σχόλια. Υπάρχει και στα εγγλέζικα, ενώ κυκλοφορεί και μια εκδοχή από έναν καημένο μεταπτυχιακό.
 
Τυπικό είναι ο κανονισμός λειτουργίας μιας μονής.Σώζονται αρκετά Τυπικά. Αλλά στην περίπτωση του Παντοκράτορος, είναι ενσωματωμένα τρία επιπρόσθετα: ο Οργανισμός ενός Νοσοκομείου, ένα γηροκομείο και το βρέβιο των ακινήτων, των εισοδημάτων και των κληροδοτημάτων που θα έτρεφαν στον αιώνα τα ιδρύματα αυτά. Τα λεγόμενα εις την τρισβάρβαρον «ξενωνικά» έγγραφα, μετά βίας συμπληρώνουν έναν τόμο. Ένας γκρτσκος θα ήγραφε «τα περί ξενώνων ρεάλια».
 
Είμαστε στο 1136. Πενήντα χρόνια μετά το Domesday book, αλλά αιώνες μετά την εξέλιξη του ρωμαϊκού κτηματολογίου, που είχε φτάσει σε εκλέπτυνση στα μεσοβυζαντινά χρόνια. Μη σαστίσετε, εάν ,διατρέχοντας την πηγή αυτή, θα προσέξετε σύστημα, όρους και προσωπικό, καθώς και διατάξεις που θα ήταν καύχημα πολύ μεταγενεστέρων αιώνων.
 
Ελάχιστα αποσπάσματα από τις διατάξεις:
 
"Ορίζουμε να λαμβάνουν κάθε ημέρα οι πενήντα άρρωστοι μαζί και οι τέσσερις νοσοκόμοι, με τον τίτλο του εξκουβίτορα, συν οι τέσσερις βοηθοί, μαζί και η νοσοκόμα, η βοηθός της και ο μάγερας στο καζάνι, από ένα ψωμί απ΄αυτά που δεκαπέντε ζυγίζουν  ένα θαλασσινό μόδι[ισοδυναμεί με 10 οκάδες -γύρω στα 800 γραμμάρια το καρβέλι] και για προσφάι όλοι μαζί να μοιράζονται ένα μόδι φάβα κι άλλο ένα  από άλλο όσπριο (αν τους δοθεί αρακάς, να είναι δύο τρίτα του μοδίου). Κρεμμύδια σύνολο για τα δύο πιάτα, εκατό κεφάλια. Συχνά, αντί το ένα όσπριο, θα δίνονται λάχανα. Ο οικονόμος για καθένα από τα δύο φαγητά, θα αρτύει με το αναγκαίο λάδι. Τώρα, για κρασί και άλλα, συνοδευτικά, οι πενήντα θα παίρνουν από ένα τραχύ νόμισμα [νεόκοπο κυρτό{βαθούλα) κράμα αργύρου και χαλκού, αξίας ενός τρίτου το υπερπύρου] η, το αντίστοιχο σε τεταρτηρά η νούμια[χάλκινες υποδιαιρέσεις], σε ισοτιμία και αντιστοιχία με το χρυσό νόμισμα που κυκλοφορεί. Ο καθένας, κάθε Κυριακή θα εισπράττει τρεις φόλλεις [τρία χάλκινα τεταρτηρά]για να παίρνει σαπούνι. Θα υπάρχει και φούρνος όπου θα ψήνεται το ψωμί των καλόγερων που εξυπηρετούν  τον Ξενώνα και το Γηροκομείο, ο οποίος  πρέπει να διαθέτει δύο μύλους και τρία άλογα."
 
"Δεν επιτρέπεται στους γιατρούς να βγαίνουν από την πόλη για να εξετάζουν κάποιους άρχοντες, ακόμη κι αν είναι τρανοί ή της βασιλικής ακολουθίας. Με δυό λόγια δεν επιτρέπουμε να απασχολούνται οι γιατροί με εξτραδάκια. Ακόμη δεν ευαρεστούμεθα  να αγγαρεύονται αυτοί οι γιατροί με βασιλική διαταγή συνοδεύοντας τα κατά καιρούς ταξίδια της Αυλής, και να μη παίρνουν από τον Ξενώνα ιατρικά είδη για χρήση στα ταξίδια αυτά,κι αυτό είναι μιας μορφής έγγραφη παράκληση προς τους βασιλείς που θα βασιλέψουν μετά από εμάς."
"Στην ομάδα των γιατρών, νοσοκόμων και των υπολοίπων θα προστεθούν και αυτοί: ένας προϊστάμενος φαρμακείου, τρεις φαρμακοποιοί τακτικοί και δύο βοηθητικοί, ένας οστιάριος [γενικων καθηκόντων], πέντε πλύστρες, ένας για τα καζάνια, δύο μάγειροι, ένας σταυλίτης που θα δουλεύει με τα άλογα του μύλου, αλλά στο ωράριο των γιατρών θα φροντίζει και τα άλογά τους. Ένας θυρωρός κι άλλος για τα ψώνια,δύο παπάδες και δύο αναγνώστες-ένας από τους δύο θα είναι εντεταλμένος από τον δέσποτά του να  αναδέχεται τις σκέψεις των καταπονημένων αρρώστων,ώστε να μη υποστούν τον ολέθριο ψυχικό θάνατο, πεθαίνοντας χωρις εξομολόγηση,- δυο φουρναραίοι, τέσσερις νεκροθάφτες, ένας παπάς να τους διαβάζει στην κηδεία, ένας να καθαρίζει αγωγούς κι ένας  να χαράζει μυλόπετρες."
 
Η πηγή από εδώ:
 
Αναγράφονται ωράρια, σιτηρέσιο, μισθοί, ποσότητες τροφίμων και υλικών, ανάμεσα στους γιατρούς και μία "γιάτραινα", τέσσερις "κλινικές", έξτρα κρεβάτια, ασπρόρουχα, υποχρεώσεις, ενώ υπήρχε και πληρωμή σε μετρητά για να αγοράζουν οι ασθενείς και το προσωπικό, το κρασί και άλλα είδη.
 
Αυτό το "τέρας" σε κόστος και μεγέθη, χρηματοδοτούνταν από δεκάδες κτήματα, εισοδήματα χωριών και εργαστηρίων, που ευτυχώς διασώθηκαν σε λίστα και μπορούμε να αντιληφθούμε την ένταση και την έκταση της βυζαντινής γραφειοκρατίας που δεν άφηνε πουλί πετάμενο να μη το καταγράψει.
 
Ας σημειωθεί πως η λίστα των ακινήτων και των κτημάτων, των χωριών και των εξαρτημάτων, είναι κατά γεωγραφική ενότητα, η Ανατολική Θράκη, Προποντίδα και Έβρος, το Βολερό έως την Χριστούπολη, η Θεσσαλονίκη και τα πέριξ και μετά Βέροια, νησιά και κάτω Ελλάδα. Επομένως η γραμματεία τα ξεχώρισε από το κτηματολόγιο που δεν περιείχε μόνον ονόματα και εκτάσεις αλλά και την ιστορία των προσφάτων τουλάχιστον μεταβιβάσεων. Καμία σχέση με το κατά πολύ απλούστερο Οθωμανικό κτηματολόγιο και σίγουρα πιό εύληπτο από το λεγόμενο κτηματολόγιον των Θηβών, που δημοσίευσε ο Νικόλας Σβορώνος.