• • •
• • •
Vera J. Frantzh | 06.07.2017
Panos Dodis | 05.07.2017
Georgia Drakaki | 05.07.2017
Nicolas Androulakis | 05.07.2017
Τρία παιδιά, προσωρινώς βολιώτικα...
Πάνος Θεοδωρίδης | 06.05.2017 | 00:23
H Άμεση αντίδραση σε μιαν απώλεια, εκφράζεται, εδώ και χρόνια, από ένα τραγουδάκι ευφυώς απολησμονημένο: «στις εννιά του μακαρίτη, άλλον έβαλε στο σπίτι».
 
Δεν πρόλαβε να κλείσει το τριημερο από μια ανάρτησή μου για τον Ιβάν Σαββίδη που τελείωνε με το Φόβο, ως καταλύτη αντιδράσεων: «Διότι ο φόβος του που δεν τον έκρυψε, θα μετριαστεί άν οι άλλοι λεφτάδες του λεκανοπεδίου, αρχίσουν να φανερώνουν τον δικό τους» και το μαρμαρένιο αλώνι της ποντιακής κονίστρας, απέκτησε νέα έδρα. Είναι ο Πειραιάς, άλλο χωνευτήρι προσφύγων.Η είδηση και ο σχεδιασμός, από εδώ.
 
Δεν είναι απλά τα πράγματα, πατριώτες. Από το 1924 τουλαχιστον, όταν η ελληνική γραφειοκρατία προτιμούσε να συνεννοείται με τους ανταλλάξιμους πρόσφυγες μέσω των συλλόγων τους, χωρις να είναι σε θέση να ανακουφίσει την απελπισία των ατόμων που έμοιαζαν χαμένα μέσα στην αμηχανία της νέας πραγματικότητας, ξεκίνησε μια παραγωγή συλλογικοτήτων (κατά την έκφραση της μόδας) που  κορυφώθηκε ώς την εξάντληση της πρώτης δεκαετίας, κι από τότε, διατηρήθηκε ώς τις μέρες μας.
 
Οι Πόντιοι πρωτοπόρησαν και σε αυτό το ζήτημα. Οι κοινότητες στην πατρίδα που άφησαν, ήταν οργανωμένες και αργασμένες, έτοιμες να στηθούν και πάλι. Ο θεσμός των προσφυγοπατέρων, ήκμασε, για να φτάσει στον μεσοπόλεμο σε ακμή.
 
Ενδεικτικά παραδείγματα, η περίπτωση του Λεωνίδα Ιασωνίδη, που πρίν αποκτήσει δικαίως, μια προτομή μπροστά στο Καραβάν Σαράι της Θεσσαλονίκης, ήτοι στο παλιό Δημαρχείο, ως υπουργός κοινωνικής πρόνοιας στην κυβέρνηση Βενιζέλου, ζήτησε από τον Ισμέτ Ινονού να επιστραφούν τα κειμήλια της Παναγίας Σουμελά στους πρόσφυγες.
 
Ο Βενιζέλος γνώριζε την υπόθεση, ενημερωμένος από τον μητροπολίτη Ξάνθης, Πολύκαρπο Ψωμιάδη και ο Ινονού δέχτηκε αμέσως.  Τα κειμήλια έφτασαν στην Αθήνα και φυλάσσονταν στο Βυζαντινό Μουσείο της.
 
Κι όταν ο πολύς Φίλωνας Κτενίδης πρωτοστάτησε στην ανάκτιση της μονής, στην Καστανιά της Βέροιας, σε επίσημη τελετή το 1952, τα κειμήλια ήρθαν ,κι έκτοτε βρίσκονται κάθε δεκαπενταύγουστο, στην πανελλήνια προσοχή, καθώς η περιφορά της εικόνας της Παναγίας, συγκέντρωνε παραδοσιακά εκπροσώπους του ιδιοτύπου πολιτικού κόσμου,κι όχι μόνον της Πτωχομάνας.
 
Τον Φίλωνα Κτενίδη, εκδότη και ψυχή της θρυλικής «Ποντιακής Εστίας» διαδέχτηκαν οι Τανιμανιδαίοι, οικογένεια που παρέμεινε επί δεκαετίες στην διαχείριση του Προσκυνήματος. Στα προβεβλημένα μέλη της ένας ικανότατος εικαστικός και ο παρουσιαστής του Survivor, τα παιδιά του Στέφανου.
 
Ισχυρά ποντιακά σωματεία, συχνά σε μόνιμη ρήξη μεταξύ τους, άφησαν κι αφήνουν έντονο το σημάδι τους στην πόλη του δειλινού. Δεν είναι τυχαίο, πως, κοντά στο άγαλμα του Χρυσοστόμου Σμύρνης, υπάρχουν δύο μνημείο για τον Πόντο και τα πάθια του,στην ίδια νησίδα. Σε αυτά, προσθετέα και ισχυρά σωματεία στην περιοχή της Πρωτεύουσας.
 
Η δύναμη των προυχόντων του Πόντου, ήταν περιώνυμη. Χαρακτηριστικά, στο χωριό του πατέρα μου, έπρεπε να  εμφανιστεί η υπηρεσία παραχώρησης αγροτικού κλήρου στην περιοχή, για να καταλάβουν οι κάτοικοι πως δεν έπρεπε να δίνουν μεράδι στην κυριαρχούσα οικογένεια. Και ο Ιασονίδης είχε τέτοια ακτινοβολία, που όλοι οι σημερινοί πόντιοι καταλάβαιναν την περηφάνεια του Παναγιώτη Ψωμιάδη όταν έλεγε λάμποντας πως είναι ανηψιός του.
 
Στην παράλληλη ιστορία της ελληνικής προσφυγιάς, οι Πόντιοι είναι οι Σουλιώτες της υποθεσης, τηρουμένων των αναλογιών. Ικανοί και μονόμπατοι, στις πρώτες δεκαετίες δεν συγκρούστηκαν καν με τους Καραμανλήδες και τους παρά την Προποντίδα, αιολίδα και ιωνίδα γή, μήτε με τους Θρακιώτες.  Aπλώς τους αγνοούσαν, κι ας ήτανε γειτόνοι. Μετέφεραν την αδρή χωριστική γεωγραφία των κοιτίδων τους, χωρις εκπτώσεις στις νέες πατρίδες.
 
Οι ενήλικοι ποντιακής καταγωγής είναι σε θέση να ξεχωρίζουν τον Τραπεζουνταίο από τον Κερασουνταίο και τον Γκιουμούσχανλη από τον Επεσλή. Ακόμη και την μόδα με τα ποντιακά ανέκδοτα(αυτό κι αν ήταν μπούλινγκ!) οι νέοι την ξεπέρασαν με πλήθος σατιρικών στιχουργημάτων. Θυμάμαι ένα, από τον θεατρικό χώρο, πάνω στο τουίστ του Σεν Τροπέ:
 
Α σον Κιλκίς, λελεύω το κορτσόπον δις
Α σον Κιλκίς, λελεύω το κορτσόπον δις
Κερασούντα Τραπεζούντα Κερασούντα Τραπεζούντα δις
Α σον Κιλκίς!
 
Η μετοικεσία των λαών του μυχού του Ευξείνου που είχαν καταφύγει στην Ρωσία και τράβηξαν του λιναριού τα πάθη ώσπου να τους φέρουν εδώ μετά από δυό γενιές, άλλαξε τους όρους του παιχνιδιού των λαοτήτων.
 
Πρίν πολλα χρόνια, στην ναϊντίλα, γνώρισα Παναγιώτη Θεοδωρίδη που κατέφθασε στην Ελλάδα ψάχνοντας τις ρίζες του, και μου αποκάλυψε πως πάνω από διακόσιοι είναι οι συγγενείς της οικογένειάς μου που είτε παρέμειναν εκεί, είτε ήταν στις μετακομίσεις. Αλλά εξήντα χρόνια είναι πολλά χρόνια και οι παλινοστούντες δέχτηκαν οι περισσότεροι τον Ιβάν Σαββίδη ως μια μορφή ρηγός.
 
Ο Μαρινάκης στον Πειραιά, επικαλείται την καταγωγή της μάνας του. Ο Μελισσανίδης, που έχτισε παλάτια στην Σουμελά, και βάφτισε προσφυγοπρεπώς το γήπεδο που σχεδιάζει, έχουν χρήματα και θα έχουν κι άλλη επιρροή. Ο τελικός του κυπέλλου, στον Βόλο, μεταξύ του ΠΑΟΚ και της ΑΕΚ, δεν είναι έρις περι του φύλου και του πτερώματος των αγίων Αγγέλων.
 
Στην υπόλοιπη Ελλάδα, οι διαφορές Ελασσόνας-Τσαριτσάνης και παρόμοιοι τοπικισμοί, μοιάζουν γραφικοί σε αυτό που έρχεται, καθώς έχει διχάσει πολύν  κόσμο, ειδικά στην μαύρη περίοδο 1943-1949 , κι όχι μόνον.
 
Καταλήγω: δεν είδατε τίποτε ακόμη.