• • •
• • •
Vera J. Frantzh | 06.07.2017
Panos Dodis | 05.07.2017
Georgia Drakaki | 05.07.2017
Nicolas Androulakis | 05.07.2017
Την χάνεις την Αλεξάνδρεια, άσχετε!
Πάνος Θεοδωρίδης | 29.02.2016 | 06:26
Η πρώτη και η τελευταία πράξη ενοποίησης του κοινωνικού ιστού των Γιαννιτσών, ήταν η δημιουργία της «Αναγέννησης», της ποδοσφαιρικής ομάδας που προέκυψε από την ένωση του «Μακεδονικού» με την «Ποντιακή Νεολαία».
 
Αχνά θυμάμαι την «Ένωση Καρυωτών», τον «Ηρακλή» και υπήρχαν κι άλλες.
 
Ήμουν  στο γήπεδο της Αγίας Παρασκευής, στο πρώτο ματς, του 1961.
 
Τα Γιαννιτσά επινοήθηκαν από την συγκόλληση προσφύγων.
 
Καθώς οι Οθωμανοί αποτελούσαν ώς το 1912 την πλειοψηφία και ανταλλάχτηκαν, κάθε προσφυγιά έπαιρνε μια έκταση και έχτιζε την κοινωνία της. Συνήθως γύρω απο ένα δημοτικό σχολείο.
 
Θρακιώτες, Καρυώτες απο την Ρωμυλία, Πόντιοι του Τσαλή, Καραμανλήδες κι άλλοι Πόντιοι στην Παλιά Αγορά και τα πέριξ.
 
Για τους ξεχασιάρηδες, οι νεοφερμένοι σε τέσσερις τουλάχιστον διαχωρισμένες χρονικά προσφυγιές, βρήκαν ένα Βαρόσι με εντοπίους, όπως τους έλεγαν στην καλύτερη περίπτωση.
 
Αυτοί απέκτησαν ναό μέσα στην πόλη στην δεκαετία του 1860. Και δεν ήταν καθόλου συμπαγείς, μήτε αυτοί.
 
Ανάμεσά τους υπήρχαν Ουνίτες και Ευαγγελικοί, όπως και Εξαρχικοί. Πολλοί πήραν την άγουσα γι΄αλλες χώρες, σε δυό «ξεκαθαρίσματα».
 
Ντόπιοι και πρόσφυγγες, η Νιζνάμια και Τουρκάκια, αντάμωναν ο ένας με τον άλλον υπό αμοιβαίο ρίγος.
 
Οι εκ της Ευρωπαϊκής Ανατολής ,ετιμώντο με τον τίτλο του Τσούκνου ή του Λιάγκραβου. Το μαλακό ήθος των Στραντζαλήδων, έδωσε στην νέα διοίκηση την δυνατότητα να πλαστεί ένα υποτυπώδες αστικό κέντρο, ο πρώτος δημόσιος χώρος όπου επιτρέπονταν υπό όρους η ελεύθερη πρόσβαση.
 
Εκεί το Δημαρχείο, εκεί η Χωροφυλακή, εκεί η Λέσχη Αξιωματικών και τα «καλά» καφενεία, οι Τράπεζες και το νοσοκομείο. Και η εφημερίδα «Εθνική Πνοή».
Από τον Χαζνέ και πάνω.
 
Από την πλατεία Μάγγου ώς την Μητρόπολη, έμειναν το παζάρι, οι αγορές, το Γκόλντι Μπάμπου και  το Γυμνάσιο, λόγω κτιρίου της Γαλλικής Αποστολής.
 
Η Διοίκηση, αποκλειστικά απο ξενομερίτες, δεν δίστασε ποτέ να πάρει το μέρος των νεοφερμένων.
 
Μη πάει  ο νούς σε κάτι συστημικό , αλλά είναι γεγονός ότι οι ντόπιοι πρόκριτοι χρησιμοποιούσαν τις ίδιες τεχνικές επιβίωσης που είχαν εκμάθει επί Οθωμανών.
 
Η λίμνη αποξηράνθηκε και δημιουργήθηκαν πολύτιμοι, προσοδοφόροι κλήροι. Τα γύρω χωριά κάθε εβδομάδα, τροφοδοτούσαν το παμπάλαιο παζάρι της πόλης, ενώ η πανήγυρη του Σεπτεμβρίου ήταν μείζον γεγονός.
 
Οι πατριαρχικοί εντόπιοι, πρόβαλαν τους νεκρούς του μακεδονικού Αγώνα και τις αποδείξεις της εθνικοφροσύνης τους. Η διοίκηση τους έκανε την χάρη από Βούλγαρους, να τους αποκαλεί βουλγαρόφωνους και μετέπειτα σλαβόφωνους.
 
Η γνώση της βουλγάρικης γλώσσας απο τους Ρωμυλιώτες, επέφερε πιό μετριοπαθή ονομασία: ήταν βουλγαροπρόσφυγες.
 
Για τη σχέση με το Ισλάμ και τα κτίσματά του, απέμεινε η λέξη «τουρκόσπιτα», ενώ τα δυό μεγάλα μνημεία τους, δεν ήταν ο τάφος του Εβρενός και το Ισκαντέρ Τζαμί, αλλά τα εκκοκιστήρια του Δείνα (ή Δίνα) και του Εφαρμοστίδη.
 
Ακόμη και στην μεταπολίτευση, ένας θερμοκέφαλος σκέφτηκε να βαρέσει με μπουλντόζα το τζαμί του σεΐχη Ιλλαχή- τουλάχιστον αυτή ήταν η λαΐκή διάδοση.
 
Εως το 1987, τότε που έβαφαν ακόμη πράσινες τις ασφάλτους, την πύλη του βακουφίου, δίπλα στο Ρολοι την πήρε ο διάολος παρουσία του Δημάρχου.
 
Οι βασιλικές επισκέψεις, η παρουσία Κρητικών ζωοκλεφτών που τους εξόριζαν εδώ, και το πείσμα του κατοχικού υπουργού Κοτζαμάνη, του γιατρού που διόρισε αρκετούς εντοπίους, ήταν μια πρώτη  αρχή σύγκλισης και απόδειξης πως τα Γιαννιτσά ήταν μέρος της ελληνικής επικράτειας.
 
Αλλά ήδη απο το μεσοπόλεμο, τα θέματα έγιναν και πολιτικά, καθώς ο βενιζελισμός, οι μεταξικοί και οι κομμουνιστές, έφεραν άλλες συζεύξεις.
 
Αυτά υποτίθεται πως έληξαν μπροστά στο σκάμμα των εκτελεσμένων απο συνεργάτες των Γερμανών και τις ομάδες του Πούλου πολιτών, με πρώτο  θύμα τον δήμαρχο Μαγκριώτη.
 
Αλλά μετακατοχικά ,η διανομή των νέων ρόλων, επέφερε τις κλίκες των βασιλοφρόνων νιζνάμηδων, των εθνικοφρόνων τουρκοφώνων, και άλλα, άκρως λησμονητέα και θλιβερά αποτελέσματα.
 
Πέρασαν τα χρόνια, μέσα σε ένα απίστευτο κουτσομπολιό διαδόσεων, ανεκδότων και αλληλοπεριφρόνησης.
 
Καλά που υπήρχε το Γυμνάσιο ως ενωτικός ιστός. Διότι τα σχολεία παρέμεναν σε γειτονιές κατοικημένες απο ομόφρονες. Για τους μεν, οι νεοφερμένοι ήταν καταχραστές της γής τους, σκανδαλωδώς έκφυλοι και τραμπούκοι, για τους δε ήταν αμετανόητοι μάγειροι δεινών, που έκρυβαν τον μαχαιροβγάλτη κομιτατζή υπό την γλυκύτητα των τρόπων τους, και απέτιαν κρυφά φόρο τιμής στον τόπο που εκτέλεσαν τη δασκάλα και σκότωσαν άλλους στην αλάνα.
 
Τα  επώνυμα εις –ουδης, εις –ίδης, εις –όγλου, έχτιζαν αυτοδιοικητικές και υπηρεσιακές καριέρες. Μερικοί, για ασφάλεια, τα -ουδης τα έκαναν -ιδης.
 
Τα δισύλλαβα ήταν προγραμμένα ώς ύποπτα και αν σε φώναζαν Γκόλη και Τράικο, την είχες βαμμένη.
 
Αυτά άρχισαν να  υποχωρούν με τις νεότερες γενιές, και σήμερα έχουν διαγραφεί από την συλλογικη μνήμη.
 
Αλλα σήμερα, κρύβονται υπό παραπλανητική μετονομασία, κατά αρκετούς. Οι βασιλόφρονες συνάζονται υπό τις κάρτες που στέλνει η ανέστιος Αυλή των Ανάκτων και η ετήσια μάζωξή τους δέχεται ακόμη επισκέψεις πολιτικάντηδων.
 
Ο πεζόδρομος, οι καφετέριες και  ο εσπρέσο σε τσουβάλια, ευνόησαν τις προσεγγίσεις. Οι σημερινοί πενηντάρηδες ξεπέρασαν τις φυλές τους, παντρεύτηκαν «άλλους», άνοιξαν νέες δουλειές, νέες καλλιέργειες,χτίστηκαν πολλά, φροντίστηκαν τα μνημεία, οι δέουσες αποδοχές μεγαλεξαντρινισμού και ελληνομακεδονικότητας κατατέθηκαν με χαρτόσημο και αγγελιόσημο, επιτρέποντας την άνευ δερματοστιξίας συμμετοχή στα κοινά.
 
Στο στρατόπεδο Φιλιππάκου ήμουν ανάμεσα στον κόσμο που μαζεύτηκε να δει τον Σάκη Ρουβά που ήρθε για τη θητεία του, νομίζω με την παρουσία του Ψινάκη, στις τηλεοράσεις εμφανίστηκε μέλος της συμμορίας Πούλου που ήταν παρών στην ομαδική δολοφονία και ατιμώρητος έλεγε πόσο άσχετος ήταν με την υπόθεση, το κτίριο της Πέμπτης Μεραρχίας στο Τσαλή, έγινε Ωδείο, ένα μεγάλο συγκρότημα σχολείων χτίστηκε μεταξύ Πενταπλατάνου και Τσαλή, πηγαίνω σπανίως πλέον στα τσίπουρα που βράζονται δυό βήματα απο εκεί που εκτελέστηκε  η δασκάλα, δεν με αποκαλούν πλέον «Αγιατολάχ του Κάμπου», και ομού γελάμε με τα ανέκδοτα για τον Μποΐτση:
 
«παλιά μας λέγκαν Μπούλγκαροι, τώρα μας λένε Μακεντόνσκι, να ντούμε πότε τα μας φωνάζουν Ατηναίοι»
 
Ο ουρανός των Γιαννιτσών, έχει όλα τα χρώματα. Σε τέτοιο γαϊτανάκι, το Κράτος δεν παίζει τον Αυθέντη, διότι θα το ταράξουν στα δυναμιτάκια.
 
Δεν ρωτάνε το στενό επιτελείο ,ω ψώνια, τους βουλευτές και τους κολλητούς που θα βάλουμε τους δυστυχείς πρόσφυγες και μετανάστες. 
 
Ρωτάμε, και μάλιστα με τρόπο , τις τοπικές αρχές, που ξέρουν ότι οι πλαστικές επεμβάσεις  πέτυχαν και οι φάτσες μοιάζουν θεραπευμένες, αλλά τα συρίγγια κάτω από την κάλτσα, είναι ανοιχτά.
 
Θα σου προτείνουν ένα λαμπρό ,απέραντο ρημάδι, σαν την «Αρένα», καμιάν αλαταριά προς του Ριμπά, κατά Λουδία, κανέναν βιομηχανικό ερειπιώνα. Εκεί θα πας, όπου σου πούνε, και θα στήσεις το στρατόπεδο.
 
Εσύ ευθύνεσαι ,ω Κράτος. Εσύ δεν τίμησες επαρκώς τις τοπικές ιδιαιτερότητες. Εσύ βολεύτηκες με τις ομάδες που έβγαζαν βουλευτές αβλεπί, με κριτήριο μόνο την Φυλή.
 
Ό,τι καταφέραμε ενωτικό, μόνοι μας το καταφέραμε.
 
Σταματήσαμε να πετροβολάμε τον «Εδεσσαϊκό» απο νωρίς. Στα μπαράκια, στα χωριά και στις συνάξεις, αλληλογνωριστήκαμε, μυρίζοντας ωσάν τα χασαπόσκυλα ο ένας τον άλλον.
 
Και δεν θα διαλύσεις την πόλη ,επειδή μερικά ντουγάνια, μερικοί γκαγκαβάνηδες και χρήσιμοι ηλίθιοι ,σε έπεισαν πως δεν τρέχει και τίποτε και να προχωρήσεις με πυγμή.
 
Έξωθεν ήρθαν τα μαντάτα για τα στρατόπεδα, και οι βαλτοί θα έκαιγαν το δημαρχείο με τους συγκεντρωμένους μέσα, αντί να κάψουν τα μαγειρεία.
 
Τα Γιαννιτσά είχε υπ όψη του ο Παντελής Βούλγαρης σε εκείνην την ταινία όπου ο Αρμένης καίει το σκυλάδικο.
 
Τους υπόταξες, ω Κράτος, αλλά δεν τους έπεισες. Η Αλεξάνδρεια που χάνεις, δεν είναι εκεί που νομίζεις.
 
Το είπε, στην Διασταύρωση προς Σχινά, ο ίδιος ο Μποΐτσης, όταν τον ρώτησε ένας γιωταχής πως θα φτάσει στην Αλεξάνδρεια:
 
«Κατόλου καλά ντεν πας. Τα πας, τα πας, τα πας, θα φτάσεις τάλασσα. Θα βρεις ένα καράβι, τα πας τα πας τα πάς, θα ντεις κάτι φοίνικες. Εκεί είναι η Αλεξάντρεια. Εντώ είναι το Γκιντά.»
Δείτε επίσης:
50537a1c7acf011b145065f8a1f937ea.jpg