• • •
• • •
Vera J. Frantzh | 06.07.2017
Panos Dodis | 05.07.2017
Georgia Drakaki | 05.07.2017
Nicolas Androulakis | 05.07.2017
Ιππότης. Χωρίς σταυρό. Με ανθόσχημο κόσμημα στον θώρακα. Αυτό εμπιστεύεται.
Vina saule
Πάνος Θεοδωρίδης | 07.03.2014 | 17:21
Περίγραμμα: ένας κόσμος συμβόλων
 
H Ουκρανία και η Κριμαία είναι ευκαιρία να μάθουμε να λυνουμε κόμπους. Και ο μόνος τρόπος, είναι να μάθεις να δένεις αρκετούς. Είναι αδύνατο να πάρεις τις άρρητες απελπισίες που έχουν στα κεφάλια τους οι πολιτικοί ,τα ιερατεία και οι έρμοι οι σύμβουλοι και να νομίζεις πως είναι καντηλίτσες.
Στη διάρκεια του  μεσαίωνα, ο κόσμος διέθετε περισσότερα χρηστικά σύμβολα. Ο πλανήτης, ήταν σχηματικά πολύ απλός και κατανοητός. Τα πιο βαθιά, για τους εξερευνητές και τους περίεργους.
Αρχετυπική μορφή του Κόσμου.Κυκλικότητα, όχι σφαιρικότητα, σωστά τοποθετημένες οι τρεις γνωστές ήπειροι,παντού αλλού ο ωκεανός. Η περιύβριση της δουλειάς του Κοσμά Ινδικοπλεύστη ήταν άσκοπη.Ήξεραν.
 
Περιγραφικοί και συνοπτικοί, μπορούσαν να χωρέσουν σε μια λωρίδα χαρτί τα ασκέρια των επιδρομέων,τον στόλο και την απελπισία των βυζαντινών στην πολιορκία του 1204. Αλλά η σημαία των ζορισμένων Αγγέλων, απόλυτα σωστή: ο σταυρός με τα τέσσερα βήτα.Και η Κωνσταντινούπολη, εκφράζεται με ένα τρίγωνο. Δηλαδή σωστά.
Οι παραστάσεις της άλωσης της Πόλης είναι οι περισσότερες μεταγενέστερες, αλλα εκφράζουν μιά "αρχαιολογία" των μορφών, μιά ροπή που αργότερα θα δοξάσει ο Θερβάντες με τον ήρωά του. Η πραγματική εικαστική τομή στον μεσαίωνα θα γίνει κατορθωτή όταν τολμήσουν να παρενδύσουν τους ήρωες του παρελθόντος με τις σύγχρονές τους φορεσιές.Αυτό δεν έχει γίνει ακόμη κατορθωτό στον σύγχρονο κόσμο.
 
Και μετά, οι χρονολογίες, τα χρονολόγια, η προσπάθεια να μετρηθεί απλά ο τόπος και ο χρόνος χωρίς να σου φεύγει το τσερβέλο. Το μετράν χωρίς φιλοσοφείν. Να θυμάσαι αυτό που σε εντυπωσιάζει.Και να σε εντυπωσιάζουν τα βασικά. Με αυτά και με άλλα, προσπαθώ να αποτινάξω προσωρινά απο την αναγνωστικη σας αγωγή πως υπάρχει κάτι γραμμικό και αναμενόμενο στη γνώση. Εννοώ τα χοντρά ψέμματα που μόνον ένας ιεραπόστολος μπορεί να χρησιμοποιήσει. Λόγου χάρη, ο θρησκευτικος μεσαίωνας, οι γραμμές Χάντιγκτον και άλλοι μύθοι του Ναστρεντίν Χότζα.
Απο τον 15ο έως τον 18ο αιώνα, αναρίθμητα ανθίβολα με παραστάσεις χρονολογικών πινάκων θα εμφανιστούν. Ολα αυτά τα timetables είναι στοχευμένες ασκήσεις απομνημόνευσης. Στην πεζογραφία ,ισχύει ως παμπάλαιο μέσον "παπαγαλίας", ο ρυθμικός λόγος και άλλες ακολουθίες με χρήση κλείδας και κωδίκων.. Στον εικαστικό χώρο,οι αιώνες και οι ιστορικες πράξεις τοποθετούνται σε χαρακτηριστικά μέρη του σώματος πραγματικών και φανταστικών όντων.
 
Η Ουκρανία και η Κριμαία δεν ήταν πάντοτε στο τωρινό τους χάλι, δηλαδή πιόνια μπλεγμένα σε σωληνώσεις φυσικού αερίου και πανάθλιες καλοπληρωμένες προπαγάνδες. Δεν είναι τα αποδέλοιπα των πολέμων του εικοστού αιώνα.Μήτε καν του Κριμαϊκού. Οι νικημένοι του 1204, απέκτησαν μια μεγάλη θετή Μητέρα, τη χώρα των Ρώσων, που πότισε λαούς με τα δικέφαλα δράματά της, κατεβάζοντας τους ουρανούς με έναν κακάσχημο η απλως κακόγουστο  τρόπο, στα ποτάμια και στα χρυσαφένια. Γιά να τους καταλάβεις, θέλει Παρατζάνωφ και Ταρκόφσκι, όχι αναγκαστικά τις ταινίες, αλλα τα πρόσωπά τους.
Η πλειονότητα των "ιστορικών πινάκων" της Ρώσικης κουλτούρας έχει θρησκευτικό προσανατολισμό. Ενώ είναι σύγχρονη με τις ιστορικες επινοήσεις του μεσαίωνα κατά Βιολέ λεΝτύκ και Ουόλτερ Σκοτ, και τεχνικα δεν διαφέρουν απο τις απόψεις του Ράσκιν και άλλων εφευρετών του ιστορικου spleen, η ισχυρή παρουσία των Τσάρων και του Κλήρου, έδινε στους Δυτικούς την εντύπωση καθυστερημένων ιδεολογικά απόψεων, ενώ οι Ρώσοι γιόρταζαν συνεχώς την εκμηδένιση των βογιάρων τους, οι οποίοι αρνήθηκαν να μεταβληθουν σε τραπεζίτες και βιομηχάνους, όπως συνέβη στην Αγγλία και είναι πλέον, μονίμως πελάτες τραπεζών και χρηματοδότες βιομηχάνων. Με εξάστερη ζωή και δίμετρες κυρίες.Αλλα ένας τέτοιος πίνακας, μπορούσε ανέτως να τρομοκρατήσει οποιονδήποτε ευπειθή Πολωνό καθολικό και να εξαγριώσει τους Γερμανους και Χανσεατικους εμπόρους.
 
Αλλα αυτή η ορθοδοξία, δεν ταίριαζε σε αρκετους λαους στα δυτικά.
 
Βρείτε τα με τις χρονολογίες!
 
Προσέξτε τον εκχριστιανισμό της Ευρώπης: τις χρονολογίες.Το κίτρινο χρώμα διδάσκει πως ο εκχριστιανισμός, στις χώρες και στις περιοχές της σημερινής κρίσης, με το ζόρι συμπληρώνει πέντε αιώνες παρουσίας.Μερικοί τόποι, πριν ελαχιστα χρόνια, ήταν σαμανικοί. Κι ό,τι αναστατώνει την Ευρώπη, είναι ένα σκαλί πριν απο την απόλυτη αθεϊα: ο προτεσταντικός τρόπος σκέψης. Το άλλο πλήθος. Η εμπιστοσύνη στη λογική. Ο φόβος πως άν δεν πεινάς, μπορεί να σκοτώνεις για διασκεδαση. Γι΄αυτο και ο Καζαντζάκης, εκ Μεσογείου αφελής, έχει μιά ατάκα όπου συνδυάζει ως υπέρτατο καπιταλισμό  τον σοβιετικό σοσιαλισμό. Οπως και πολλοί Έλληνες. Δεν παίζει ρόλο τι πιστεύουν. Παίζει ρόλο πως το πιστεύουν. Αλλιώς, βρες άκρη με έναν βίο αγίου. Δεν εξηγείται. 
Χακί το Ισλαμ, κίτρινες διάφορες μη μονοθειστικες θρησκείες, σαμάνοι.Ο χριστιανισμός σαφώς και πιέστηκε πολύ ανάμεσα στο νερό.Στον ελλαδικό χώρο ,οι τελευταίοι εθνικοί προσηλυτίστηκαν στα χρόνια Βασιλείου του Μακεδόνος. Περι το 900 μΧ στην "αγία Θεσσαλονίκη"  βρήκαν έναν ειδωλολάτρη στην Καρκαρεα(Σήμαντρα) που τον διόρθωσε η αγία Θεοδώρα. Γύρω στο έτος 1000 είχαν χαθεί απο νότο και δύση οι πολλες διαφοροποιήσεις και με δύναμη κυνηγουσαν αιρετικούς. Απο αυτήν την διαρπαγή συνειδήσεων, οι απλές πεποιθήσεις των "ηρωικών" χρόνων, δεν έφερναν την ηθικη στις επικεφαλης αξίες.Ο παλαιός κόσμος ,μέσα απο τις "δεισιδαιμονίες", τις ερμηνείες ονείρων και μεγάλους ποιητές, δεν ξεθώριασε.
 
Αμέσως μετά ,σε μια έως τρεις γενιές, η έξωση των Εβραίων από τη Ήπειρο. Τις χρονολογίες να κοιτάτε, τις χρονολογίες. Δεν γράφει ακόμη πουθενά «1941-1945».
Τους Εβραίους δέχτηκαν οι Πολωνοί και το Ισλαμ. Εκεί να αναζητηθεί η μακρά διαμάχη Γερμανών και Πολωνών. Τα ιδιότυπα εμπόρια.Οι Εβραίοι μπορούσαν να κυβερνούνε τα δικτυα και μέσα απο τις ελεγχόμενές τους συνοικίες, τις Εβραϊδες.  Τα γκέτο. Ελευθερία και πλουτισμός ποτέ δεν ήταν αμοιβαίως απαραίτητα.
 
Ο τρίτος χάρτης, δείχνει κατι πιο στέρεο. Την διείσδυση των Τευτόνων στις Βαλτικές χώρες. Με ένα χαρακτηριστικό: των Γερμανών δεν τους ένοιαζε τι θεό πιστεύουν αυτοι οι ανοιχτόχρωμοι λαοί που πολλα σουσούμια τους και έθιμα, έρχονται από τον δρόμο του μεταξιού και τις Βέδδες.
Δυναμικές κατακτήσεις, πόλεμοι χωρις κανόνες, αλλα η βάση της οικονομικής ανάπτυξης της Ευρώπης, και η εκκίνησή της πάλι, παρά τον Μαύρο Θάνατο. Χωρις να υπάρχει καμιά θρησκευτικη καταπίεση. Στην Βαλτική θάλασσα, οι απλες πεποιθήσεις και οι μύθοι, οι Αφηγήσεις με φως και σκοτάδι (κι όχι καλο και κακό) τους εκαναν και τους κανουν ανθεκτικους. Αν στα Βαλκάνια και στη Μικρασία, τις χώρες των παραμυθάδων, είχαμε διασώσει μιάν δικου μας ύφους Αφήγηση, δεν θα τρέχαμε πίσω απο ψευτοπροβλήματα.Οι Γερμανοί κρύβουν την μεταμέλειά τους που ο Καρλομάγνος έσφαξε τους Δρυίδες, μέσα απο τον Λούθηρο.
 
Τους άφησαν λοιπόν να πλουτίζουν και να πιστεύουν στις διχαστικες τους πεποιθήσεις.
 
Η ζωή με τα παγανά, μόνη ερμηνεία της διαμάχης.
 
Μακριά από χριστιανισμό. Θεοί, διάβολοι, νύμφες των ωνερών, πολλα λουλούδια, γιορτές και θυσίες, συνήθως χωρις αίμα. Ο  μυστικός τους κόσμος, ο άλλος κόσμος ,λεγόταν vina saule. Oπου saule, ο ήλιος. Είπαμε, Ινδοευρωπαίοι. Ο,τι κι αν σημαίνει αυτό.
Πέρισυ μόλις, πριν  ένα αγώνα με τη Ρωσία,οι άνθρωποι της Βαλτικης έστησαν ένα θέαμα με μιά σβάστικα (σύμβολο του δικού τους ήλιου) και οι Ρώσοι εξαγριώθηκαν. Αλλα τα παιδιά της Βαλτικης αρέσκονται να τους τσιγκλάνε, όπως και οι Φινλανδοί. Είχαν σύμβολα παγανά, δικά τους, χρόνια πριν οι Ναζήδες εφεύρουν το δικό τους σήμα.
Στην Φινλανδία και σε δύο απο τις τρεις Βαλτικές χώρες, η σβάστικα προηγήθηκε ως σύμβολο του αέρα και της δύναμης του ηλίου, της ναζιστικής. 
 
Και στους Καλμούχους, στους Φινλανδούς, στα παιδια της Βαλτικής η σβάστικα είχε προλαβει να γίνει σύμβολο. Ακόμη και νόμισμα στα σύνορα μενσεβίκων και μπολσεβίκων.
Στα πρώτα χρόνια της αστάθειας μετά την οκτωβριανή επανάσταση,έγιναν αποδεκτές μορφές σβάστικα στην χώρα των Καλμούχων. Στο χαρτονόμισμα, διακρίνεται στο κεντρο.Οι Καλμούχοι καταλάμβαναν τον στενό γεωγραφικό χώρο μεταξύ των Ινδιών ,απ όπου οι ομοιότητες με τις μυθολογικές Ινδικες Βέδδες και τους δρόμους προς την  Βαλτικη. Απο εκεί ανέβαιναν οι Βάραγγοι, χάραζαν Ρούνους στο Πειραιά, άφηναν τους Νορμανδους να απομιμούνται τον Κόσμο ,όπου τον έβρισκαν. Υπήρχε και κλάδος Υπερβορείων στις ελληνικές μυθοπλασίες, όπως  των μεγάλων φιλοσόφων-ηρώων από τα πολύ βόρεια, του Ανάχαρσι, του Ζάλμοξι, και άλλων.
 
Σε αυτό το ραβαϊσι, η σύγκρουση καθολικών Πολωνών και ορθοδόξων Ρώσων, είναι πόλεμος χαρταετών. Η οριζόντια αναμέτρηση λυνεται με ένα σκοινί που το τραβάς προς την πλευρά σου. Η καθετη αναμέτρηση είναι πιό τραγική. Είναι Στούκας.
Είναι τα νερά που τα ειρηνεύουν ,ερμηνευοντάς τα ως κατοικία δαιμόνων και αγγέλων, οι αρχαίοι Σκανδιναβοί που βρήκαν σιτοβολώνες και ξέχασαν τη Θούλη τους.
Kαι όταν οι Κιοβίτες σπάνε τους πάγους δεν ξέρεις άν είναι γιά τον σταυρό ή για να γλυτώσουν απο τον Θεοφάνη τον Ελληνα και τον Αντρέι Ρουμπλιόφ.
Τους κράζει η σβάστικα; είναι όλα τόσον γεωπολιτικά; και τι γίνεται με τα γεωπατθιασμένα;δηλαδή, άν επεκτείνουμε την λέξη που επινόησε ο Άλεκ Σχινάς, τι γίνεται με τις υποδόρειες παραδόσεις;
Κι όπως λεει ο αγαπημένος μου Frank O' Hara τι γίνεται με τι "τι γίνεται";
Mήπως μπαφιάσανε με την κατάληψη των ουρανών απο αγγέλους και βασιλείς, όταν λαχταράει μέσα  τους  ο μαύρος ήλιος, ο κακός και σκοτεινός, η Vina Saule, αυτή που αναγκάζει και εμάς, στην χώρα του Πρωταγόρα, του Ψελλού και του Αθανασίου Ψαλλίδα, να γυρίζουμε το φλυτζανάκι του καφέ;
 
Η αλήθεια στον τελβέ
 
Οι μεγάλες διαφορές ανάμεσα στους λαούς αυτούς είναι πως οι ολιγάρχες της  Ρωσίας λειτουργουν ως εξέλιξη των βογιάρων ,ενώ οι ολιγάρχες της Ουκρανίας ως εξέλιξη των Αταμάνων. Οι μεν κυβερνούσαν Ρώσους και ιερείς , οι δε Κοζάκους που μοίραζαν την ισχύ τους πάντα εναντίον των Γερμανών και υπέρ των σλάβων και των παράξενων λαών ,παράξενων για μας, που τους λέμε "Τούρκους" και ξεμπερδεύουμε. Η μόνη λύση, βιώσιμη λύση να υπάρχεις ανάμεσα σε ασίγαστης δύναμης θηρία, είναι η τεχνική της Βαλτικής, ο άλλος ήλιος, Vina Saule: μείνε πιστός στα είδωλά σου. Ετσι μόνον θα γλυτώσει η Κριμαία. Ακόμη και με δέκα χιλιάδες Τατάρους στα χώματά της, περιέχει αμέτρητες διαλυτικές δυνάμεις και μπόλικη ανασφάλεια.
 
Μόνον εάν διαβάσουμε απο τις ελληνικές αφηγήσεις του 19ου αιώνα και του εικοστού, πως βλέπαμε τους Τσερκέζους, τους Τατάρους, τους χοτζάδες, τους Λιάπκιν και τους Μοσκώφ Σελημ, μόνον εάν γυρίσουμε στην διάκριση και στην επιφανειακή ματιά, κι αφήσουμε τις βαρειές φιλοσοφίες γιά τους Έλληνες της "ιστορικής συνέχειας" και των στερεοτύπων,θα καταλάβουμε. Επείγει η παιδεία μας να γίνει λυρική και μάταιη. Αλλιώς ας μιμηθούμε οποιονδήποτε γείτονα που μεγαλοπιάνεται ,να τελειώνουν τα σορολόπια.
 
Ελπίζω να μη έδειξα πάρα πολυ φανερά πως προτιμώ την Κόλαση. Ελπιζω να το έκρυψα ,έστω αμελώς, σε γενικότητες.