• • •
• • •
Vera J. Frantzh | 06.07.2017
Panos Dodis | 05.07.2017
Georgia Drakaki | 05.07.2017
Nicolas Androulakis | 05.07.2017
Μάνος Κατράκης: Μια μορφή από γρανίτη...
Ο Μάνος Κατράκης γεννήθηκε στις 14 Αυγούστου του 1908 ή του 1909. Έκανε την πρώτη του εμφάνιση στο θέατρο στις 30 Ιουνίου 1929 με τον θίασο των «Νέων» στο θέατρο Παγκρατίου, στο έργο «Αγαπημένα αντρόγυνα». Μετά από διάφορες περιπλανήσεις σε μικρούς θιάσους, το 1932 μπαίνει στο Εθνικό και εμφανίζεται στην περίφημη παράσταση του «Αγαμέμνονα» του Αισχύλου σε σκηνοθεσία Φώτου Πολίτη…
 
Η τελευταία εμφάνισή του πάνω στη σκηνή ήταν στις 2 Ιουλίου 1984 με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών όπου ήταν ο αφηγητής. Η απαγγελία τού πήγαινε πολύ. Μην ξεχνάμε τη συμμετοχή του στην ηχογράφηση και στις πρώτες παραστάσεις του «Άξιον εστί» του Θεοδωράκη, πάνω στο ποίημα του Ελύτη. Αλλά και στον «Ερωτόκριτο» του Μαμαγκάκη…
 
Η πρώτη φορά που τον κατέγραψε ο κινηματογραφικός φακός, ήταν για την βουβή ταινία «Το λάβαρο του ´21» το 1929 και η τελευταία το 1984 στο «Ταξίδι στα Κύθηρα» του Θόδωρου Αγγελόπουλου. Το 1947, λίγο πριν πάει εξορία στη Μακρόνησο για τα φρονήματά του, πρόλαβε να γυρίσει την καλύτερή του ίσως ταινία, τον «Μαρίνο Κοντάρα», του Γιώργου Τζαβέλλα, απ΄ το βιβλίο του Εφταλιώτη. Η λεβέντικη μορφή του ταίριαζε στον ήρωα και η ταινία είχε αρκετή επιτυχία, τόση που μετά οι δεσμοφύλακές του στη Μακρόνησο για «να σπάσει» του έλεγαν «τι μας παριστάνεις, τον Μαρίνο Κοντάρα;»…
 
55 χρόνια γεμάτης καριέρας με τον Κατράκη να προσπαθεί μέσα σ’ ένα πέλαγος χρεών να τα καταφέρει για να κάνει το όνειρό του πραγματικότητα. Έως το ´55 περίπου στο Εθνικό Θέατρο ή σε θιάσους εκτός και από το ´55 και μετά με τον δικό του θίασο. Τα καλοκαίρια έπαιζε στο δημιούργημά του, το Κηποθέατρο στο Πεδίον του Άρεως που η χούντα του το αφαίρεσε το 1967 και η Αλίκη Βουγιουκλάκη κατάφερε να του το πάρει το 1976. Μεγάλοι θίασοι, μεγάλες παραστάσεις και ένα ρεπερτόριο που έσφυζε πάντα και από ελληνικότητα αλλά και από κοινωνικά μηνύματα. Δεν ανέβαζε πάντα σπουδαία έργα, αλλά τα έργα του συνήθως κάτι είχαν να πουν…
 
Από τις μεγάλες του επιτυχίες ο «Αγαπητικός της βοσκοπούλας», «Το τέλος του παιχνιδιού», «Το κορίτσι με το κορδελάκι» του Νότη Περγιάλη, με την υπέροχη μουσική του νεαρού τότε Μαρκόπουλου, το «Βαθιές είναι οι ρίζες» που ήταν από τις μεγάλες του επιτυχίες, «Ο καπετάν Μιχάλης» του Καζαντζάκη με τα υπέροχα τραγούδια του Χατζιδάκι, «Ο Πατούχας» και βέβαια, εκεί στο φινάλε της ζωής του, το θρυλικό «Ντα», το οποίο έπαιξε τρεις ή τέσσερις σεζόν. Το «Ταμπού» ήταν το τελευταίο θεατρικό έργο που έπαιξε μαζί με την Πέγκυ Σταθακοπούλου, λίγο πριν φύγει απ’ τη ζωή. Συνεργάστηκε με πολλούς ηθοποιούς στους θιάσους του και γύριζε κι αυτός όπως και ο Αλεξανδράκης ασταμάτητα ταινίες για να πληρώνει τα έξοδα. Ταινίες από τις καλύτερες έως τις χειρότερες…
 
Όμως απ’ το σινεμά ήρθε και η πιο σημαντική διάκριση, το βραβείο ερμηνείας στο Φεστιβάλ του Σαν Φρανσίσκο για την «Αντιγόνη» του Γιώργου Τζαβέλλα, όπου έπαιξε μοναδικά τον ρόλο του Κρέοντα. Πήρε επίσης στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης βραβείο δεύτερου αντρικού ρόλου για τη «Συνοικία το όνειρο» του Αλεξανδράκη…
 
Ο Κατράκης βρισκόταν στο Εθνικό και έπαιζε σπουδαίους ρόλους κυρίως στο αρχαίο δράμα, συνήθως όταν δεν βρισκόταν μέσα εκεί ο Αλέξης Μινωτής. Είναι παράξενο πώς αυτός ο αριστερός, μόνο επί χούντας, στην ωριμότητά του, μπόρεσε να πάει εκεί και να παίξει κάποια έργα. Ένα απ’ αυτά που είχα την τύχη να δω μικρό παιδί αλλά ακόμα το θυμάμαι, ήταν μια σπουδαία παράσταση του «Δον Κιχώτη» με τον Κατράκη στο βασικό ρόλο και τον Παντελή Ζερβό στο ρόλο του Σάντσο Πάντσα…
 
Το συντηρητικό κατεστημένο του ελληνικού θεάτρου δεν τον εμπόδισε να αναπτυχθεί θεατρικά αντίθετα, ακόμα και ο δεξιός Μουσούρης του έδωσε τη βοήθειά του. Άλλωστε από ένα σημείο και μετά ήταν πολύ δημοφιλής και αγαπημένος και η Δεξιά είχε αποκτήσει ήδη το κόμπλεξ της απέναντι στην αριστερή κουλτούρα. Ο Κατράκης ήδη στα 50 του ήταν ένας μύθος…
 
Θέατρο, ταινίες, γυναίκες –τις οποίες συνήθως ακόμα και αν είχαν αστική καταγωγή τις έκανε… κομμουνίστριες!– τζόγος και μια εύθραυστη υγεία που δύσκολα μπορείς να πιστέψεις για έναν τέτοιο λεβεντάνθρωπο. Όμως στη Μακρόνησο είχε ταλαιπωρηθεί πολύ. Και αυτό το πλήρωσε πολύ ακριβά στις επόμενες τρεις δεκαετίες της ζωής του…
 
Αν δεν δεις φωτογραφίες του Κατράκη στα νιάτα του, δεν μπορείς να φανταστείς πόσο όμορφο αγόρι ήταν. Ένα όμορφο ψηλό αγόρι από την Κρήτη. Ο χρόνος που πέρασε τον σεβάστηκε και του έφτιαξε ένα πρόσωπο και μία κορμοστασιά στην ωριμότητά του που βλέπουμε ακόμα απ’ τις ταινίες του θαρρείς λαξεμένη από γρανίτη. Ήταν μια μαγεία να τον βλέπεις στη σκηνή, έτσι επιβλητικός που ήταν σε καθήλωνε και σε μάγευε. Είναι δύσκολο να υπάρξουν ηθοποιοί ξανά σαν τον Κατράκη. Αυτό το μείγμα ταλέντου, ασταμάτητης προσπάθειας, δυναμισμού και αγώνα, είναι δύσκολο να πετύχει ξανά…
 
Δεν άκουσα ποτέ κανέναν να αποκαλεί τον Μάνο Κατράκη κακό άνθρωπο, το αντίθετο. Δεν άκουσα ποτέ να έχει κάνει κάτι κακό, να έχει πει κάτι κακό για κάποιον ή ακόμα και να ´χει «φάει» λεφτά εργαζομένων στις θεατρικές του επιχειρήσεις…
 
Νομίζω πως από τα 30 χρόνια που κλείνουν φέτος από το πέρασμά του στην αθανασία, θα κράταγα μία σκηνή για να τον θυμάμαι από τον μικρό ρόλο που έπαιξε στον «Ελευθέριο Βενιζέλο» του Παντελή Βούλγαρη το 1980. Έκανε ένα γέρο Κρητικό, ντυμένο με την παραδοσιακή στολή της Κρήτης, που μιλάει και συμβουλεύει τον Βενιζέλο. Αυτή η θεία φωνή, αυτή η κορμοστασιά, αυτή η λεβεντιά και αυτό το ταλέντο ήταν που τον χαρακτήριζαν…