• • •
• • •
Vera J. Frantzh | 06.07.2017
Panos Dodis | 05.07.2017
Georgia Drakaki | 05.07.2017
Nicolas Androulakis | 05.07.2017
Ηλιοβασιλέματα
Θωμάς Ξωμερίτης | 28.03.2014 | 08:32
Ο έρωτάς μου με τα ηφαίστεια άρχισε από πιτσιρικάς, όταν μου έδωσαν εκείνο το Κλασσικό Εικονογραφημένο, «Οι Τελευταίες Ημέρες της Πομπηίας», με τον κακό Αρβάκη, τον όμορφο Γλαύκο, τη σκλάβα Νυδία και – φυσικά - το μεγάλο Βεζούβιο. Μόλις το διάβασα, άρχισα να ζωγραφίζω ηφαίστεια (ακόμα και τώρα το κάνω, αφηρημένος, στα ισόβια των επαγγελματικών συναντήσεων που έχω καταδικαστεί). Άλλο όμως το ταλέντο της ζωγραφικής, το οποίο δεν μου χάρισε η φύση, και άλλο το τάληρο του Κλασσικού Εικονογραφημένου που μου είχαν χαρίσει. Έτσι, την αγάπη μου για τα ηφαίστεια την καλλιέργησα στρώνοντας τον πισινό μου στο πανεπιστήμιο να μάθω δυο - τρία πράγματα παραπάνω γι’ αυτά και περπατώντας σε λίγα από τα πολλά ηφαίστεια με τα οποία στόλισε τη Γη η φύση, σε τόξα νησιών και αλυσίδες οροσειρών. Το κυριότερο, αγοράζοντας οικόπεδο και χτίζοντας πάνω σ’ ένα ελληνικό ηφαίστειο (και ασφαλίζοντας το σπίτι από πιθανή έκρηξη, μόλις ολοκληρώθηκε το χτίσιμο).
 
Για όσους είχαν ταλέντο τα ηφαίστεια αποτελούσαν πάντα φανερή ή κρυφή πηγή έμπνευσης. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα ο «Φρανκενστάιν», τον οποίο η Mary Shelley εμπνεύστηκε κλεισμένη καλοκαιριάτικα από την κακοκαιρία, σε βίλα στην Ελβετία με την παρέα της (η οποία συμπεριλάμβανε και το Λόρδο Βύρωνα), το 1816. Ήταν «η χρονιά δίχως καλοκαίρι», ύστερα την ισχυρή έκρηξη, τον Απρίλιο του 1815, του ηφαιστείου Ταμπόρα στην Ινδονησία.
 
Ο έλληνας καθηγητής Φυσικής της Ατμόσφαιρας Χρήστος Ζερεφός επιστράτευσε το ταλέντο στο πλευρό της επιστήμης. Η ομάδα του μελέτησε τα χρώματα σε 554 πίνακες, ζωγραφισμένους από το 1500 ως το 1900, και βρήκε ότι η απόδοση των ηλιοβασιλεμάτων τρία χρόνια μετά από κάποια ηφαιστειακή έκρηξη (η απόδειξη της οποίας βρίσκεται σε θειάφι παγιδευμένο σε στρώματα πάγου της Γροιλανδίας), ήταν βασισμένη περισσότερο στο κόκκινο σε σχέση με το πράσινο. Στη συνέχεια, ο Ζερεφός παράγγειλε στον Παναγιώτη Τέτση να του ζωγραφίσει το ηλιοβασίλεμα της Ύδρας τον Ιούνιο του 2010, όταν σύννεφο αφρικανικής σκόνης πέρασε πάνω από την Ελλάδα (δίχως να ενημερώσει το ζωγράφο το λόγο). Η ίδια έμφαση στο κόκκινο. Τα αποτελέσματα της συνδρομής του ζωγράφου στην επιστήμη της ατμόσφαιρας, δημοσιεύτηκαν πριν τρεις μέρες στο Atmospheric Chemistry and Physics.
 
Το πρακτικό συμπέρασμα είναι ότι η διακύμανση της ύπαρξης αιωρούμενων μικρών σωματιδίων στην ατμόσφαιρα, βρίσκεται κωδικοποιημένη σε πίνακες τεσσάρων αιώνων, πίσω από την αναλογία του κόκκινου με το πράσινο.
 
Τελικά, ίσως το πρόβλημα με τη ζωγραφική μου δεν ήταν η έλλειψη ταλέντου. Ήταν η εμμονή μου να ζωγραφίζω το Βεζούβιο. Αν είχα διευρύνει τη θεματολογία μου σε ηλιοβασιλέματα, και ταλέντο θα είχα καλλιεργήσει και κάτι τελικά θα είχε μείνει προσφορά, πέρα από αφηρημένες μουτζούρες σε σημειώσεις από ατέλειωτες ώρες συναντήσεων.