• • •
• • •
Vera J. Frantzh | 06.07.2017
Panos Dodis | 05.07.2017
Georgia Drakaki | 05.07.2017
Nicolas Androulakis | 05.07.2017
Ποιος σκότωσε τη Marilyn; (μας ψεκάζουν)
Θωμάς Ξωμερίτης | 10.03.2014 | 21:19
Μια ενδιαφέρουσα έρευνα, προπέρσινη, τράβηξε πρόσφατα την προσοχή μου. Η έρευνα έγινε από ομάδα του Πανεπιστημίου της Δυτικής Αυστραλίας και εστίασε σε επισκέπτες ιστοσελίδων από bloggers οι ο οποίοι αρνούνται την κλιματική αλλαγή εξαιτίας των ανθρωπογενών εκλύσεων αερίων του θερμοκηπίου. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν συσχετισμό της πίστης σε οικονομία της ελεύθερης αγοράς με την άρνηση της κλιματικής αλλαγής. Ως εδώ, τίποτα που να μου προκαλεί την έκπληξη ή το ενδιαφέρον. Aναμενόμενο θα έλεγα. Το ενδιαφέρον είναι παρακάτω. Στην ομάδα αυτών που δέχονται (άκριτα υποθέτω) την οικονομία ελεύθερης αγοράς είναι ευκολότερο να βρεις άτομα τα οποία απορρίπτουν άλλες επιστημονικά αποδεδειγμένες αλήθειες, όπως το ότι ο ιός HIV είναι η αιτία του AIDS ή ότι το κάπνισμα προκαλεί καρκίνο στους πνεύμονες. Τα άτομα αυτά είναι επιρρεπή να πιστέψουν σε θεωρίες συνωμοσίας- για παράδειγμα ότι ο θάνατος της Πριγκίπισσας Diana δεν ήταν ατύχημα, ότι ο Martin Luther King, Jr. δολοφονήθηκε από το FBI ή ότι η κατάκτηση της Σελήνης ήταν μία απάτη.
 
Ιδιαίτερα επιρρεπής στις θεωρίες συνωμοσίας είναι ο σύντροφός μου, κι αυτό συχνά το βρίσκω εκνευριστικό. Δεν είναι λίγες οι φορές που μου έχει στείλει e-mail, σύμφωνα με το οποίο αν σκάψουμε λίγα μέτρα παρακάτω στο ελληνικό υπέδαφος θα βρεθούμε σε κατάσταση Ιουλίου Βερν, με ανεκτίμητη σε αξία ποσότητα φυσικών πόρων, κάτι που γνωρίζουν οι ξένοι και μας το κρύβουν. Επίσης, κάθε φορά που δημιουργείται άσχημη γεωπολιτικά κατάσταση κάπου, επιμένει να ετοιμαστούμε να πάμε να ζήσουμε στο χωριό, γιατί οι άλλοι ετοιμάζουν παγκόσμιο πόλεμο και θα είναι θάνατος για όσους ζουν στις πόλεις. Προσπαθώ λοιπόν να σκεφτώ αν τα αποτελέσματα της έρευνας του Πανεπιστημίου της Δυτικής Αυστραλίας μπορούν να συσχετιστούν με την ελληνική πραγματικότητα. Προσωπική παρατήρηση είναι ότι οι θεωρίες συνωμοσίας βρίσκουν ανταπόκριση στους Έλληνες όλων των πολιτικών αποχρώσεων κι όχι μόνο σε όσους πιστεύουν στην ελεύθερη οικονομία. Πιθανόν εξαιτίας της ιστορίας μας (και της υφιστάμενης άσχημης εμπειρίας μας). Πιθανόν επίσης, και αυτό δεν το θεωρώ απαραίτητα κακό, γιατί στους Έλληνες μας αρέσει να αναλύουμε τα πράγματα και είμαστε πάντα πονηρεμένοι και δεν δεχόμαστε αυτό που μας σερβίρουν, όπως μας το σερβίρουν (ή, γιατί τουλάχιστον έτσι θέλουμε να πιστεύουμε).
 
Αλλά από κάτι τέτοιο μέχρι τη θεωρία συνωμοσίας ο δρόμος είναι μακρύς. Και πάντα είχα μια επιφύλαξη ότι οι θεωρίες συνωμοσίας προσφέρουν το καλύτερο άλλοθι στα πολλά λόγια και στη λίγη πράξη. Επιπρόσθετα, αποτελούν το στιγμιαίο φακελάκι εξυπνάδας για τον εκάστοτε συνομιλητή. Και πέρα από εξυπνάδα, αυταρέσκεια. Η αυταρέσκεια όμως ακυρώνει την εξυπνάδα. Εξυπνάδα είναι να δείχνεις τον τρόπο ώστε να προχωρήσουν τα πράγματα μπροστά. Και κάθε θεωρία συνωμοσίας έχει ως βάση το ό, τι και να κάνεις το πράγμα είναι στημένο από κάποια κέντρα σκοτεινά, στα οποία εσύ, ο μέσος και απλός άνθρωπος, ο πολίτης, είσαι αποκλεισμένος. Επομένως, το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι ν’ αναλύουμε τα πράγματα στη συζήτηση. Ως εκεί και όχι παραπάνω.
 
Όχι ότι η παγκόσμια κατάσταση πλέον δεν διαμορφώνεται από κέντρα και θεσμούς που χαρακτηρίζονται από έλλειψη δημοκρατικότητας. Όχι ότι είναι παράλογο ο καθένας μας να υποψιάζεται ότι μπορεί να γίνει αντικείμενο παρακολούθησης. Αλλά δεν νομίζω ότι χρειάζεται θεωρία συνωμοσίας για να σου ανοίξουν τα μάτια. Απλή λογική χρειάζεται - από τη στιγμή που η χώρα σου συμμετέχει σε πλήθος ισχυρών οργανισμών και σχημάτων ή από τη στιγμή που έχεις προσωπικό αριθμό τηλεφώνου, διεύθυνση e-mail, blog, facebook…
 
Το ζητούμενο είναι το τι κάνουμε από εδώ και πέρα. Κι επειδή πιστεύω στις πράξεις κι όχι μόνο στα λόγια, μια θεωρία συνωμοσίας μου δείχνει διέξοδο μόνο στα λόγια. Για μένα λοιπόν είναι ζήτημα αρχής να την απορρίψω.