• • •
• • •
Vera J. Frantzh | 06.07.2017
Panos Dodis | 05.07.2017
Georgia Drakaki | 05.07.2017
Nicolas Androulakis | 05.07.2017
Οι μακέτες και τα σχέδια έχουν το μεγάλο προσόν να μην αντιμιλούν.
What means Gagaros?
Μανόλης Σαββίδης | 01.03.2014 | 00:55
Σε περίπτωση που η πολυπροβεβλημένη πεζοδρόμηση της Πανεπιστημίου δεν προχωρήσει, τρεις καλλιτέχνες αρχιτέκτονες κατέθεσαν εναλλακτική πρόταση, γνωστή και με τον κωδικό Plan B, για την πεζοδρόμηση της Σταδίου.
 
Η πρόταση έχει τα υπέρ και τα κατά της, όπως και η πρόταση για την πεζοδρόμηση της Πανεπιστημίου. Όμως νομίζω ότι μπορώ σήμερα να υποβάλω και τρίτη πρόταση, σε περίπτωση που ούτε το Plan B ευδοκιμήσει, και την ονομάζω Plan C, για την πεζοδρόμηση της οδού Ακαδημίας. Έχει και αυτή τα υπέρ και τα κατά της. Γιατί όχι; Κι αν δεν σας αρέσει, έχω έτοιμο το Plan D, συμφωνα με ο οποίο θα πεζοδρομήσουμε τη Σόλωνος και τη Σκουφά. Είναι κι αυτή μια πρόταση που έχει τα υπέρ και τα κατά της, αναμφίβολα.
 
Ας σοβαρευτούμε. Με εξαίρεση τη γέφυρα στον Σταυρό Αγίας Παρασκευής (που είναι προάστιο), κάθε παρέμβαση στο κυκλοφοριακό της Αθήνας την τελευταία τεσσαρακονταετία ήταν αποτυχημένη σε μεγάλο ή μεγαλύτερο βαθμό. Οι βασικοί λόγοι, κατά την ταπεινή μου άποψη, είναι τρεις:
  1. Οι σχετικές μελέτες είχαν εκπονηθεί από ανθρώπους που δεν ήταν κάτοικοι της πόλης. Αλλοιώς δεν θα είχαν βάλει στον ανισόπεδο κόμβο στο τέρμα της Συγγρού τη ροή των οχημάτων προς Πειραιά στην αριστερή λωρίδα, ενώ από καταβολής κόσμου τα αυτοκίνητα πήγαιναν δεξιά, όπου άλλωστε βρίσκεται και ο Πειραιάς. Ή κανένας Αθηναίος ποτέ δεν θα πεζοδρομούσε το τελευταίο τετράγωνο της Αθηνάς προς την Ομόνοια, διακόπτοντας τη ροή της κυκλοφορίας προς τα Πατήσια, ούτε θα είχε σηκώσει αυτό το τσιμεντένιο τοίχος στην απολύτως τσιμεντένια πλατεία Ομονοίας, διακόπτοντας έστω την οπτική διαφυγή προς τα Πατήσια. Αυτές και άλλες παρεμβάσεις σχεδιάστηκαν και εκρίθηκαν από ανθρώπους που δεν ήξεραν την ιστορία της Αθήνας και των Αθηναίων ή αδιαφορούσαν ― ή και τα δύο.
  2. Οι σχετικές μελέτες, ως ανιστόρητες και ανέμπνευστες, δεν μπορούσαν να λάβουν υπ’ όψη τους και να προβλέψουν την αλλαγή στην καθημερινότητα της πόλης, και ιδιαίτερα στις γειτονιές των παρεμβάσεων. Ο ανισόπεδος των Αμπελοκήπων τσάκισε τη γειτονιά. Η πεζοδρόμηση της Τοσίτσα είναι τόσο κραυγαλέα στρεβλή που θα διδάσκεται στα καλύτερα πανεπιστήμια της Βαλκανικής ως παράδειγμα προς αποφυγήν. Το χειρότερο είναι ότι ακόμη και αν ξεπεραστούν οι αλλαγές που προέρχονται από τις παρεμβάσεις, αυτές θα ξεπεραστούν με τη σειρά τους από τις ευρύτερες αλλαγές χρήσης μιας πόλης που είναι σε παρατεταμένη μεταβατική περίοδο.
  3. Δεν υπάρχει μια συνεπής αντιμετώπιση των κατοίκων και των επισκεπτών, των πεζών και των αυτοκινήτων, και δεν υπάρχει συντονισμός των εμπλεκομένων φορέων. Άλλοτε και αλλού δίδεται προτεραιότητα στην κυκλοφορία των οχημάτων και άλλοτε των ανθρώπων, με κριτήρια αλλοπρόσαλλα που είναι συχνά αντιφατικά. Δεν υπάρχει ένα master plan ― ή και να υπάρχει, είναι καλά κρυμμένο.
Ο αντίλογος στα παραπάνω είναι ότι αυτές οι ανησυχίες είναι μια πολυτέλεια που την έχουν μόνο οι άνθρωποι που θυμούνται την Αθήνα πριν από σαράντα χρόνια, κι αυτοί οι ολίγοι ολοένα και λιγοστεύουν. (Τα πολυπληθή χιπστερόπαιδα αρκούνται στο επινοημένο παρελθόν και την κατευθυνόμενη νοσταλγία για κάτι που δεν έζησαν.) Πιο ανησυχητικό από όλα είναι η απουσία του σοβαρού θεσμικού πλαισίου για την μελέτη και έγκριση των παρεμβάσεων. Οι παρεμβάσεις θα συνεχιστούν γιατί τα έργα πρέπει να γίνονται, τα κονδύλια να απορροφώνται, οι πολιτικοί να υπενθυμίζουν το «κατόπιν ενεργειών μου», και οι δρόμοι να σκάπτονται σύμφωνα με τις επιταγές της μόδας.
 
Όλα αυτά θα είχε νόημα να συζητούνται μόνο σε περίπτωση που πιστεύαμε ότι η Αθήνα μπορεί να σωθεί. Μια νηφάλια καταγραφή του τι έχει γίνει σε αυτή την πόλη από το 1830, τι έχει σωθεί και τι έχει καταστραφεί, μάλλον θα μας οδηγήσει σε κατάθλιψη, ιδίως άμα τη συγκρίνουμε με μια άλλη πόλη με λαμπρό παρελθόν: τη Ρώμη. Αλλά θα μου πείτε πως η Ρώμη κατοικείτο από Ρωμαίους ανέκαθεν και αδιακόπως. Ενώ οι Αθηναίοι (που υπέκυψαν στους Μωραΐτες κοτζαμπάσηδες και τους Βαυαρούς χωροφυλάκους του άσματος) δεν ήταν ποτέ Ρωμαίοι, και δεν αξιώθηκαν να γίνουν Ρωμιοί.