Φωνή Κυρίου επί των υδάτων
14-04-2018

Mακριά τα χέρια από την μύλη

Κυράδες της αλεστικής πέτρας

Ας αναγγέλει την αυγή ο πετεινός-

Κοιμηθείτε κι άλλο.

 

Η Δήμητρα ανάθεσε στις Νύμφες

Να κάνουν τη δουλειά σας. Κι αυτές

Στρέφουν τον ακτινωτό  τροχό,

Κινώντας τις βαρειές της Νίσυρος μυλόπετρες

 

Ο Αντίπατρος Θεσσαλονικέας εκθειάζει τον νερόμυλο. Αποδίδει την επινόηση στην Δήμητρα. Έζησε στα χρόνια του Αυγούστου και ίδια εποχή ιδρύεται η ρωμαϊκή αποικία της Πέλλας, και χτίζεται ένας νερόμυλος, υπάρχει η δεξαμενή του ακόμη, στα λεγόμενα «Λουτρά». Πριν αρκετά χρόνια, βρέθηκε εκεί ανάγλυφο Νυμφών. Οπότε η κόγχη που τους στέφει, μπορεί να δείχνει ατελώς μια φτερωτή.

Ο τροχός, ο Βιτρούβειος τροχός, που «κινείται από μόνος του», αναγκαστικά θεωρήθηκε θεία επίνοια. Οι επιστήμονες της εποχής ήξεραν τι συνέβαινε, αλλά άειντε εξήγα το με επιχειρήματα, ιδίως άν έπνιξε κανέναν  η ορμή του. Χίλια χρόνια πέρασαν από τον Πομπήιο που πρωτοείδε «υδραλέτη» στα Κάβειρα του Πόντου. Και στα ψηφιδωτά του Παλατίου της Κωνσταντινούπολης, ως υδροδυναμικό παράδοξο, ο τροχός έχει τη θέση του.

Εντούτοις, όταν  ο Αθανάσιος της Λαύρας, εκ Πόντου, αρχίζει τα μαγικά του, με ζωοκίνητο ζυμωτήριο και νερόμυλο, οι ασκητές τον θεωρούν εξώλης και προώλης. Έχει μετατρέψει «το Όρος εις κόσμον». Την έριδα λύει ο Τζιμισκής με έναν συμβιβασμό που σώζεται στον Τράγο του Πρωτάτου. Αλλά ο βίος του Αθανασίου, έχει δύο εκδοχές. Στην δεύτερη, ο κινών τα ύδατα, είναι ο Χριστός αυτοπροσώπως .Η εκδοχή γίνεται αποδεκτή μάλλον, αφού πλημμυράει ο μεσαίωνας από μύλους και τροχούς. Και ο Χριστός, συχνά μέσα στην ρόδα.

Ωστόσο, οι μικρογράφοι δεν λένε τα ησυχάσουν. Θεωρούν τον τροχό επισφαλή, διότι φέρνει  τα πάνω κάτω αυτομάτως. Και στην μεν ξερική Ανατολή, ο νερόμυλος που επικρατεί, είναι με υδατόπυργο σαξονικού τύπου, με οριζόντια φτερωτή, αθέατη, ενώ στην Δύση ο Χριστός εξακολουθεί να ιστορείται, ώσπου αργότερα, υπάρχει ευφυής συμβιβασμός: ο τροχός εκφράζει τον τροχό της Τύχης  όπου ο κοσμικός πλέον, βασιλεύς κάθεται στην  κορφή, ενώ ευτυχείς και δυστυχείς έχουν τα πάνω και τα κάτω τους. Όσο για το κινούν πνεύμα, είναι πλέον η τυφλή Τύχη.

Για να φτάσουμε στη ρουλέτα, ήταν ζήτημα εξέλιξης. Βάλτε τώρα που γυρίζει.