Η Γκρατσάνιτσα του Στεφάνου Μιλούτιν,που παντρεύτηκε την πεντάχρονη Σιμωνίδα στη Θεσσαλνίκη.
Από τα μυστικά του βάλτου στον βάλτο των μυστικών
12-01-2018

Ένα ζήτημα που τα σαΐνια των διαπραγματευτών για το «όνομα», και οι Γραικοί ή γραικωμένοι μάλλον υποτιμούν και παραβλέπουν είναι η ανακατωσούρα μεταξύ «Μακεδονικής Εκκλησίας» και της «αρχιεπισκοπής Αχρίδος».

Είναι, νομίζω, o κύριος λόγος που η Εκκλησία της Ελλάδας ανησυχεί για τη χρήση του ονόματος «Μακεδονία» και κακώς κύκλοι του υπουργείου Εξωτερικών αποδίδουν, με την γνωστή μηχανική τους αντίδραση, την ανησυχία με πλεύρισμα ισχυρισμών των χρυσαυγιτών.

Για τους αγνοούντες, οι ορθόδοξοι της FYROM, υπήγοντο στο Πατριαρχείο Σερβίας. Οι εκεί κρατούντες, τώρα που το κράτος τους δεν είναι εξάρτημα της Γιουγκοσλαβίας, ευνοούν την σύνδεση με το Πατριαρχείο στη Σόφια. Ο Ιωάννης, αρχιεπίσκοπος Αχρίδας στα τελευταία χρόνια, αντιδρούσε σε αυτό το διαζύγιο. Η κυβέρνηση, ακύρωσε με πολλούς τρόπους τον Ιωάννη, τον τρέλανε στις δίκες, τον έκλεισε και φυλακή, και ίδρυσε εκ βάθρων την «Μακεδονική εκκλησία».

Οι Βούλγαροι, που για το Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης ήταν εξαρχικοί, από το 1870, μετά το 1945, αντιμετωπίζονται ως κανονικό Πατριαρχείο. Θεωρούν φυσικό να ενωθούν με την Σόφια οι Σκοπιανοί. Ωστόσο, αυτά τα διλήμματα εκκρεμούν. Η Αρχιεπισκοπή Αχρίδας θεωρείται από το δικό μας Πατριαρχείο «εν αιχμαλωσία».

Ιδρύθηκε τον μεσαίωνα από τους Βυζαντινούς, για να συμβάλει στην πολιτική καθυπόταξη της λεγόμενης «Δυτικής Βουλγαρίας» και αφθονούν οι πηγές  γι αυτά.

Αφήστε προσώρας τους Μεγαλέξανδρους. Πολύ πιο στενή επαφή διατηρήθηκε στον μεσαίωνα με αυτήν την περιοχή, καθώς η επιρροή του Πάπα, έντονη βορειότερα, θεωρούνταν πάγια απειλή για τους Βυζαντινούς. Η Θεσσαλονίκη δεν υπήρχε παρά μετά τον Κάσσανδρο, αλλά η επιρροή της στην τέχνη, ειδικά στην εποχή των Παλαιολόγων, ήταν έντονη και δυνατή. Όταν η FYROM ήταν, ως περιοχή, στον έλεγχο των Σέρβων κράληδων, που κάποτε έφτασε στα Μετέωρα και στους αγιορείτες «Σερβοπρώτους» παρέμεινε (η Βυζαντινή επιρροή μέσω Θεσσαλονίκης) αξιοσημείωτη, ειδικά στην εκκλησιαστική αρχιτεκτονική και ζωγραφική . Οι ξεχειλωμένοι αλυτρωτικοί χάρτες που φερμάρουν οι «Μακεδόνες» αυτοί, είναι στην ουσία μια αποτύπωση της επιρροής της Βυζαντινής Τέχνης στα ίδια μέρη. Απαριθμώ εξαίσιους ναούς και μονές που χτίστηκαν και ιστορήθηκαν από Βυζαντινούς τεχνίτες και μαΐστορες, συχνά με Σαλονικιούς καλλιτέχνες, από τον κατάλογο της Μαρίας Θεοχάρη.

Περίβλεπτος (Αγιος Κλήμης ) Άχρίδος ( 1294 – 95 ), Αγ. Αχίλλειος Αρίλιε (1296), Ljeviska Bogorodica Πρισρένης (1306 – 07), Αγ. Νικήτας κοντά στα Σκόπια ( 1307), ναός Σωτήρος Ζίτσας ( 1307- 15), Αγ. Ιωα­κείμ και Άννα Στουδένιτσας (1313-14), Αγ. Γεώργιος Ναγκορίτσινο (1313-18) και ναός Θεοτόκου Γκρατσάνιτσας (1321) 5. Οι ναοί αυτοί διασώζουν, καλά διατηρημένες, μεγάλο μέρος των τοιχογραφιών, οι όποιες έχουν επανειλημμένως δημοσιευθή. Στις ελληνικές χώρες, ναοί με τοιχογραφίες της Μακεδονικής Σχολής της ίδιας εποχής υπάρχουν οι έξης: στη Θεσσαλονίκη, ο Αγ. Ευθύμιος, παρεκκλήσιο Αγ. Δημητρίου ( 1303), οι «Αγ. Απόστολοι (μετά το 1315 ) 7, ο Αγ. Νικόλαος ‘Ορφανός, ή Αγ. Αικατερίνη, ο Αγ. Παντελεήμων και ο Προφήτης Ηλίας· οι τρεις τελευταίοι ναοί διατηρούν μόνον τμήματα των τοιχογραφιών. Στη Βέροια ο «Άγιος Χριστός» ( 1315) και ο Αγ. Βλάσιος, ο Αγ. Γεώργιος Ομορφοκκλησιάς κοντά στην Καστοριά και η Ολυμπιώτισσα (1302) στην Ελασσώνα. Στο Άγιον  Όρος έχουμε τα τρία Καθολικά, του Πρωτάτου (γύρω στα 1300), του Βατοπεδίου (1312), και του Χιλανδαρίου (μεταξύ 1299-1320)-τα δύο τελευταία επιζωγραφισμένα και ένα μικρό δείγμα από τις τοιχογραφίες του Καθολικού της Λαύρας.

Και βέβαια, ο κατάλογος δεν είναι εξαντλητικός.

H λεγόμενη Παλαιολόγεια Αναγέννηση, αυτά. Η διεκδίκηση «μακεδονικότητας» όσο γελοία φαίνεται συσχετίζοντας ιστορικές πινελιές στην αρχαιότητα,  κόντεψε να γίνει σύμπραξη στα χρόνια των Σέρβων όταν  ήταν ισχυροί.

Η πλάκα (και η στραβομάρα των «ειδικών», που «χειρίζονται υπεύθυνα» το ζήτημα) έγκειται ότι τον καιρό που η επιρροή των Σέρβων στις επαρχίες όπου είχαν δύναμη, ήταν πολιτιστικά σημαίνουσα, η βυζαντινή διοίκηση δεν περιελάμβανε τον όρο «Μακεδονία» παρά μόνον στη μεσοβυζαντινή περίοδο και αφορούσε εδάφη της Θράκης, με πρωτευουσα την Αδριανούπολη!

Η αρχαία Μακεδονία μοιράζονταν στο Θέμα Θεσσαλονίκης, ανατολικά ήταν το Θέμα Στρυμόνος, μετέπειτα Βολερόν, ενώ Θέμα Βουλγαρίας άρχιζε από τον Δούναβη και κατέληγε στις Πρέσπες. Στα Παλαιολόγεια χρόνια, η Μακεδονία μοιράζονταν στα θέματα Θεσσαλονίκης και Σερρών, μοιρασμένα σε κατεπανίκια και αρχοντείες, ενώ άλλες οικονομικές διαιρέσεις επιτρέπουν «επισκέψεις»«ενορίες» «πετίτα», αλλά και άλλες, όπως βάνδα.

Μακεδονία, πουθενά. Παρομοίως οι Οθωμανοί χώριζαν Καζάδες, όπως Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου, αλλά πουθενά Μακεδονία.

Στο «Μακεδονία» επιμένουν οι Σκοπιανοί, όχι για να γενούν Μεγαλέξανδροι, αλλά για να αποκρύψουν το γεγονός πως επί πολλούς αιώνες, δώδεκα ή δεκατρείς, κατοικούσαν τη Βουλγαρία.

Μπαίνοντας στο ΝΑΤΟ και στην Ε.Ε, έχουν μπροστά τους την αναμέτρηση με την Βουλγαρία και παράλληλα, την σχέση τους με την ανήσυχη και αναβάσταση ομάδα .

Η Ελλάδα δεν έχει κανένα λόγο να αυτοθαυμάζεται παινεύοντας την αμερικάνικη πρωτοβουλία. Στο μέλλον βρίσκονται τα ζόρικα, κι αυτά δεν έχουν σχέση με Γαυγάμηλα και Ολυμπιάδες.

Όταν λέω πως το «Μακεδονικό» είναι πρώτιστα Σερβοβουλγαρική διαμάχη, με θεωρείτε ελαφρόν.

Και αν περιορίσουμε την διαπραγμάτευση στο «όνομα», θα μας κατσικωθούν ένα σωρό απρόσμενα (για σας) προβλήματα.

Μαζί με την συμφωνία, αν υπάρξει, επείγει η σύσταση ενός διακρατικού Θεσμού επίλυσης κρίσεων.

 

5 σχόλια:
  • Theo
    12-01-2018 22:16

    Γράφεις πως η κυβέρνηση της ΠΓΔΜ «ίδρυσε εκ βάθρων την «Μακεδονική εκκλησία»» τα τελευταία χρόνια, και δεν καταλαβαίνω τι ακριβώς εννοείς.

    Όμως, το Πατριαρχείο της Σερβίας παραχώρησε αυτονομία στους Ορθοδόξους της τότε ΓΔΜ το 1959, ενώ, με τις ευλογίες της κυβέρνησής τους και του Τίτο ασφαλώς, ανακηρύχτηκαν αυτοκέφαλο «Πατριαρχείο» το 1967, αποσχιζόμενοι από το Σερβικό. Όμως, καμιά από τις 14 αυτοκέφαλες εκκλησίες δεν τους έχει αναγνωρίσει. Κι όταν, τα τελευταία χρόνια, προσέγγισαν το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ζητώντας την ανασύσταση της πάλαι ποτέ αυτόνομης Αρχιεπισκοπής Αχρίδος (που στα χρόνια της Τουρκοκρατίας περιελάμβανε και την Επισκοπή Βοδενών, μια και είχε σύνορα τον Αξιό με τη Μητρόπολη Θεσσαλονίκης) αυτό τους παρέπεμψε στην σερβική εκκλησία από την οποία αποσχίστηκαν.

    Οι Σέρβοι δεν θέλουν να αυτονομηθούν εκκλησιαστικά οι «Μακεδόνες» με αυτό το όνομα, έχουν εκεί ως κανονικό αρχιεπίσκοπο τον Αχρίδος Ιωάννη που αναφέρεις, τον οποίο δέχονται ως ποιμένα τους τα 20% των Ορθοδόξων της ΠΓΔΜ και αναγνωρίζεται από τις λοιπές κανονικές ορθόδοξες εκκλησίες, γι’ αυτό κι η κυβέρνηση της του έχει κάνει τη ζωή αβίωτη. Το δε βουλγαρικό Πατριαρχείο, μετά τα σχίσματα που έχει βιώσει στην μετακομμουνιστική εποχή, δε νομίζω να τολμήσει να αναγνωρίσει ή να ενσωματώσει τη «μακεδονική εκκλησία», γιατί θα χάσει τη στήριξη των λοιπών ορθοδόξων αυτοκεφάλων εκκλησιών, μια στήριξη που την έχει πολλή ανάγκη.

    Όσο για την Αρχιεπισκοπή Αχρίδας, δεν θεωρείται από το δικό μας Πατριαρχείο «εν αιχμαλωσία», γιατί , απλούστατα, δεν ανήκει στο έδαφός του. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο την κατάργησε το 1767, όταν ανήκε στη διακαιοδοσία του. Το Σερβικό Πατριαρχείο, στο έδαφος του οποίου ανήκει από το 1920, την επανίδρυσε το 2005, σε μια προσπάθεια για την εξεύρεση λύσης στη διαφορά ονομασίας της τοπικής εκκλησίας, που δε θα περιέχει τον όρο Μακεδονία.

    • Πετεφρής Πετεφρής
      13-01-2018 07:00

      Yπήρχε μια Αρχιεπισκοπή Αχρίδος, προσηλωμένη στο Σέρβικο Πατριαρχείο. Μια κυβέρνηση την αντικατέστησε με μια Εκκλησία της Μακεδονίας, προσβλέποντας στην επιρροή του Πατριαρχείου Βουλγαρίας. Σχίσμα.

      • Theo
        13-01-2018 11:25

        Χρονικώς πρωθύστερα τα γράφεις.

        Από το 1767 ως το 2005 δεν υπήρχε αρχιεπισκοπή Αχρίδος.

        Η λεγόμενη Εκκλησία της Μακεδονίας αποσχίσθηκε από το Πατριαρχείο της Σερβίας το 1967, δηλαδή 38 χρόνια πριν την επανίδρυσή της Αρχιεπισκοπής Αχρίδος, για να διαφοροποιηθεί και από το σερβικό και από το βουλγαρικό Πατριαρχείο.

  • funes the memorious
    12-01-2018 10:39

    Εντελώς συμπτωματικά δε, προεδρεύουν τα Βουλγαρά της Union
    ώστε η υποτιθέμενη επίλυση (sic) να κυοφορηθεί στον κόρφο τους.
    Εντελώς συμπτωματικά …

  • Dionysis Marudas
    12-01-2018 07:37

    bien fait, mon cher Petefris macedonoexpert!

Αφήστε ένα σχόλιο

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*
*
*